పొదుపు విధానాల ఉచ్చు - సంక్షేమ పథకాలకు ముప్పు!

పెద్ద మొత్తంలో అప్పులపాలైన దేశాలు సంక్షేమ పథకాలకు కోత పెట్టాలని, రిజర్వు బ్యాంకులు కఠిన వైఖరి అవలంబించాలని అంతర్జాతీయ ద్రవ్యనిధి సంస్థ (ఐఎంఎఫ్) అధిపతి క్రిస్టాలినా జార్జియేవా కోరారు. థాయ్‌లాండ్ రాజధాని బాంకాక్‌లో అక్టోబరు 12-18 తేదీల్లో జరుగుతున్న ప్రపంచ బ్యాంకు-ఐఎంఎఫ్ వార్షిక సమావేశాల సందర్భంగా సింగపూర్‌లో ఆమె మీడియాతో మాట్లాడారు. ప్రభుత్వ రుణాలు పెరుగుతున్నాయని, కృత్రిమ మేధ (ఏఐ)పై భారీ పెట్టుబడులు పెరుగుతున్నాయని, ప్రభుత్వాలు ఖర్చులపై క్రమశిక్షణ పాటించాలని సూచించారు. ద్రవ్య సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు కేవలం అధిక వృద్ధిరేటుపైనే ఆధారపడటం తగదని హెచ్చరించారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాల రుణం జీడీపీలో 2030 నాటికి వందశాతానికి చేరవచ్చని అంచనా. ఇరాన్‌పై అమెరికా దాడితో ఇంధన సరఫరాకు ఎదురైన అంతరాయాలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుండగా, ఏఐపై పెట్టుబడులు వృద్ధికి తోడ్పడుతున్నాయని క్రిస్టాలినా చెప్పారు. ఏఐను సక్రమంగా వినియోగిస్తే ప్రపంచ వృద్ధిరేటు ఏటా అరశాతం పెరగవచ్చని ఐఎంఎఫ్ చెబుతోంది. అయితే ఏఐ పెట్టుబడులు ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచవచ్చని, ఉపాధి నష్టం, సైబర్‌దాడులు, మానవ నియంత్రణ కోల్పోయే ప్రమాదాలు ఉన్నాయని ఆమె హెచ్చరించారు. పొదుపు పేరుతో సంక్షేమానికి కోతలు పెట్టాలని ఐఎంఎఫ్ కోరడం కొత్తేమీ కాదు. ఆక్స్‌ఫామ్ సంస్థ 2019-25 మధ్య 54 దేశాల్లో ఐఎంఎఫ్ కార్యక్రమాలను సమీక్షించింది.

వాటిలో 25 దేశాల్లో సంక్షేమ వ్యయాన్ని జీడీపీలో రెండు శాతానికి పైగా తగ్గించాలని ఐఎంఎఫ్ ఆదేశించింది. 2012-17 కాలంతో పోలిస్తే పొదుపు కోతలు పెరిగాయి. గతంలో ఒక్క సారిగా భారీ కోతలు విధించినప్పుడు ప్రజల నుంచి ప్రతిఘటన ఎదురైంది. దీంతో కొన్నేళ్లపాటు దశలవారీగా కోతలు అమలు చేసే పద్ధతిని అనుసరించారు. ఇప్పుడు మళ్లీ పాత పద్ధతిలో భారీ కోతలు విధించాలని చూస్తున్నారని ఆక్స్‌ఫామ్ విధాన సీనియర్ సలహాదారు నబిల్ అబ్‌డో విమర్శించారు. ఈ కాలంలో మధ్యగత సామాజిక వ్యయం 25 శాతం నుంచి పదకొండు శాతానికి పడిపోయింది. మెకిన్సీ నివేదిక ప్రకారం 2024లో ప్రపంచ సంపద 1.7 నుంచి 1.8 క్వాడ్రిలియన్ డాలర్లకు పెరిగింది. గృహస్తుల సంపద 570 లక్షల కోట్ల డాలర్లకు చేరింది. ఇందులో అధిక భాగం కార్పొరేట్ కంపెనీల్లో ధనికుల వాటాల రూపంలో ఉంది. మరోవైపు విద్య, వైద్యం వంటి సేవారంగాలపై ప్రభుత్వాలు మరింత పెట్టుబడి పెట్టాలని జెడ్ తరం యువత ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉద్యమిస్తోంది. ధనికులపై అధిక పన్నులు విధిం చాలనే డిమాండ్లు కూడా పెరుగుతున్నాయి. కానీ ఐఎంఎఫ్ ఇలాంటి సూచనలను దేశాలపై విధించదు. ధనికుల ప్రయోజ నాలను కాపాడుతూ, ప్రజలపై భారాలు మోపే విధానాలను ప్రోత్సహిస్తోంది. శ్రీశ్రీ చెప్పినట్లుగా, నరజాతి చరిత్రలో పరపీడన ధోరణి కొనసాగుతూనే ఉంది. ఐఎంఎఫ్ విధానాల్లోనూ సామాజిక సంక్షేమానికి కోతలు పెట్టడం, ప్రజలపై భారాలు మోపడం ప్రధానంగా కనిపిస్తున్నాయి. తాజాగా పాకిస్తాన్‌కు మరో 121 కోట్ల డాలర్ల రుణం ఇచ్చేందుకు ఐఎంఎఫ్ అంగీకరించింది.

దీనికి చమురు సబ్సిడీల తొలగింపు, విద్యుత్ సంస్కర ణలు, మరింతమంది ప్రజలను పన్నుల పరిధిలోకి తీసుకురావడం వంటి షరతులు విధిం చింది. గతంలో తీసుకున్న రుణాల షరతులకు వ్యతిరేకంగా అక్కడి ప్రజలు ఆందోళనలు చేశారు. పాకిస్తాన్ ఇప్పటి వరకు 25 సార్లు ఐఎంఎఫ్ రుణాలు తీసుకున్నప్పటికీ పేదరికం కొనసాగు తోంది. దేశ జనాభాలో 38 శాతానికి పైగా పేదరికంలో ఉన్నారని, అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల ప్రకారం ఈ సంఖ్య 44.7 శాతమని సమాచారం. రుణాలు తీసుకున్నా పేదరికం తగ్గకపోవడం ఐఎంఎఫ్ విధానాల ఫలితాలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. అంతర్జాతీయ మానవహక్కుల సంస్థ గతంలో విడుదల చేసిన నివేదిక ప్రకారం, ఐఎంఎఫ్ నిబంధనలు కనీసం ఒక మానవహక్కును హరించే విధంగా ఉన్నాయి. సమీక్షించిన 39 కార్యక్రమాల్లో 32 కార్యక్రమాల్లో ఇలాంటి నిబంధనలు కనిపించాయి. 22 కార్యక్రమాల్లో ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల వేతనాలపై కోతలు విధించారు. కొత్త నియామకాల నిలిపివేత, వేతనాలపై పరిమితులు, వేతనాల తగ్గింపు వంటి షరతులను ఐఎంఎఫ్ ముందుకు తెచ్చింది. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ప్రభుత్వ ఉద్యోగ ఖాళీలను భర్తీ చేయకపోవడం, కాంట్రాక్టు ఉద్యోగుల నియామ కాలు, వారికి చెల్లించాల్సిన వేతనాల సమస్యలు కనిపిస్తున్నాయి. అయితే ప్రజా ఉద్యమాలను అణచివేయడానికి అవసరమైన పోలీసు, ఇతర సిబ్బంది నియామకాలు మాత్రం ఆగవనే విమర్శ ఉంది. ఐఎంఎఫ్ కార్యక్రమాల్లో పన్నుల ద్వారా ప్రభుత్వ ఆదాయాన్ని పెంచు కోవాలని, వినియోగంపై ఆధారపడిన సబ్సిడీలను తొలగించాలని కూడా షరతులు విధించారు.

నరేంద్ర మోదీ అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత పెట్రోలు, డీజిల్, గ్యాస్ సబ్సిడీలను తొలగించి, చమురుపై సెస్‌ల రూపంలో భారీగా వసూలు చేస్తున్న విధానం దీనికి ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది. ఈ భారాలు పేదలు, ధనికులు అనే తేడా లేకుండా ప్రజలందరిపైనా పడుతున్నాయి. భారతదేశంలోనూ పేదరికం, అసమానతలు తీవ్రంగానే ఉన్నాయి. పేదరికాన్ని కొలిచే దేశీయ, అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు వేర్వేరుగా ఉండటంతో గణాంకాల్లో తేడాలు కనిపిస్తున్నాయి. వ్యాసంలో పేర్కొన్న గణాంకాల ప్రకారం, పేదరికం ఎక్కువగా బడుగు, బలహీనవర్గాలు, దళితులు, గిరిజనులు, మైనారిటీలను ప్రభావితం చేస్తోంది. ఒక సర్వే ప్రకారం పేదరికంలో ఉన్నవారిలో ఓసీలు 12.5 శాతం, ఓబీసీలు 20.7 శాతం, ఎస్సీలు 29.4 శాతం, గిరిజనులు 43 శాతంగా ఉన్నారు. పట్టణ ముస్లింలలో పేదరికం 38.4 శాతం, గ్రామీణ ముస్లింలలో 26.9 శాతంగా నమోదైంది. దిగువ పది శాతం భారతీయుల రోజువారీ ఖర్చు మూడు డాలర్లుగా ఉంటే, అమెరికా, కెనడాల్లో అది 25 డాలర్లుగా ఉంది. భారతదేశంలోని ఎగువ పది శాతం ప్రజల రోజువారీ ఖర్చు పది డాలర్లుగా ఉండగా, అమెరికాలో 179 డాలర్లు, కెనడా, ఆస్ట్రేలియాల్లో 129 డాలర్లుగా ఉంది. ప్రపంచ బ్యాంకు, ఐఎంఎఫ్ సమావేశాల్లో ఉపాధి, ఐశ్వర్యం వంటి ఆకర్షణీయమైన లక్ష్యాలను ప్రకటించినప్పటికీ, ఆచరణలో పొదుపు చర్యలు, సబ్సిడీల కోతలు, వేతనాలపై పరిమితులు విధిస్తున్నాయనే విమర్శ ఉంది. 2025లో ఉపాధి, ఐశ్వర్యం కోసం బాట అనే ఇతివృత్తంతో సమావేశం నిర్వహించినప్పటికీ, రాజకీయ అస్థిరత, అసమానతలు, జీవన వ్యయాల పెరుగుదల ప్రపంచవ్యాప్తంగా కొనసాగుతున్నాయి. కరోనా సమయంలో ఈ సంస్థల వైఖరి మారుతుందని భావించినా, ఆచరణలో పెద్ద మార్పు కనిపించలేదు.

భారత దేశంలో లేబర్ కోడ్‌ల పేరుతో కార్మికులపై ఒత్తిడి పెరుగు తోందన్న విమర్శలు ఉన్నాయి. హంగరీకి కూడా ఐఎంఎఫ్ ఉద్యోగ విరమణ వయస్సు పెంపు, సబ్సిడీల తగ్గింపు, పన్నుల పెంపు, గృహనిర్మాణ రుణాల నిలిపివేత, వేతనాల స్తంభన వంటి సూచనలు ఇచ్చింది. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చంద్రబాబు నాయుడు ప్రపంచ బ్యాంకు మార్గదర్శకాల మేరకు విద్యుత్ సంస్కరణలు చేపట్టారు. కేంద్రంలో మన్మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వం ఉన్నా, నరేంద్ర మోడీ ప్రభుత్వం ఉన్నా ఆర్థిక క్రమశిక్షణ పేరుతో ఇదే తరహా విధానాలు కొనసాగుతున్నాయి. 2014 నుంచి ఫిస్కల్ కన్సాలి డేషన్ అనే పేరుతో పొదుపు చర్యలను అమలు చేస్తున్నారు. అయితే ఊహించని పరిణామాల వల్ల అనుకున్న మేరకు ఖర్చుల తగ్గింపు జరగడం లేదు. రైతులకు ఇచ్చే ఎరువుల సబ్సిడీల విషయంలోనూ ఈ విధానాల ప్రభావం కనిపిస్తోంది. 2006-07లో రూ.25,952 కోట్లుగా ఉన్న ఎరువుల సబ్సిడీ 2008-09 నాటికి రూ.75,849 కోట్లకు చేరింది. మోదీ అధికారంలోకి వచ్చిన సమయంలో రూ.67,339 కోట్లుగా ఉండగా, 2018-19లో రూ.70,605 కోట్లుగా నమోదైంది. అనంతరం అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ధరల పెరుగుదల, దిగుమతి ఖర్చులు, ఢిల్లీలో జరిగిన రైతాంగ ఉద్యమం వంటి కారణాలతో 2022-23లో రూ.2,54,799 కోట్ల రికార్డు స్థాయికి చేరింది. 2025-26 నాటికి రూ.1,86,631 కోట్లుగా ఉంది. యూరియా మినహా ఇతర ఎరువులకు పోషకాల ఆధారంగా నిర్ణీత సబ్సిడీ విధానాన్ని అమలు చేస్తూ 2010 నుంచి ధరల నియంత్రణను ఎత్తివేశారు.

అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ధరలు పెరిగినా రైతులకు అందే సబ్సిడీ అదే స్థాయిలో పెరగడం లేదు. 2010-11లో కిలో నైట్రోజన్ ధర రూ.23.23 ఉండగా, 2026లో రూ.47.32కు పెరిగింది. అయినప్పటికీ సబ్సిడీ పెరుగుదల పరిమితంగానే ఉంది. ప్రభుత్వాలు అప్పులను నియంత్రించాలనే పేరుతో ప్రజల సంక్షేమాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. సంక్షేమ పథకాలు పేదలకు, రైతులకు, కార్మికులకు ఆర్థిక భరోసా కల్పిస్తాయి. వాటి ద్వారా ప్రజలకు విద్య, వైద్యం, ఉపాధి వంటి కనీస అవసరాలు అందుబాటులో ఉంటాయి. సబ్సిడీలను తగ్గించడం వల్ల ప్రభుత్వ ఖర్చులు తగ్గినా, ఆ భారం ప్రజల ఖర్చుల రూపంలో తిరిగి పడుతుంది. అంతర్జాతీయ సంస్థల సూచనలను అమలు చేసేట ప్పుడు దేశంలోని ప్రజల పరిస్థితులను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. ఆర్థిక విధానాల వల్ల ధనికులకు, పేదలకు కలిగే ప్రయోజనాలు, నష్టాలను సమానంగా పరిశీలించాలి. ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం, అసమానతలను తగ్గించడం ప్రభుత్వాల ప్రధాన బాధ్యతగా ఉండాలి. సంక్షేమానికి కోతలు పెట్టకుండా ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని సాధించే మార్గాలను అన్వేషించాలి. మోడీ అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు బడ్జెట్‌లో సబ్సిడీలకు 15.5 శాతం కేటాయించగా, తాజా బడ్జెట్‌లో ఆ వాటా తొమ్మిది శాతానికి తగ్గింది. సబ్సిడీలను తగ్గించినప్పుడు దానికి కారణాలు ఏమిటో ప్రభుత్వాలు ప్రజలకు వివరించాల్సిన అవసరం ఉంది.

రైతులకు ఎరువులు, ప్రజలకు ఇంధనం, పేదలకు సంక్షేమ పథకాలు అందుబాటులో ఉండటం జీవన ప్రమాణాలకు కీలకం. వాటి ఖర్చును తగ్గించే చర్యలు ప్రజలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతున్నాయో పరిశీలించాలి. ఆర్థిక క్రమశిక్షణ పేరుతో సంక్షేమానికి కోతలు విధించడం, ప్రజలపై పన్నులు, ధరల భారాలను పెంచడం వల్ల అసమానతలు మరింత పెరుగు తున్నాయి. ధనికులపై తగిన పన్నులు విధించడం, విద్యా-వైద్య రంగాలకు నిధులు పెంచడం, ఉపాధి కల్పించడం, రైతుల సంక్షేమాన్ని కాపాడటం వంటి చర్యలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ప్రపంచ బ్యాంకు, ఐఎంఎఫ్ షరతుల పేరుతో అమలవుతున్న విధానాల వల్ల ప్రజలకు కలుగుతున్న నష్టాన్ని గుర్తించి ప్రశ్నించాల్సిన అవసరం ఉంది.

ఎం కోటేశ్వరరావు 8331013288