ఇండోనేషియా గగనతలంపై ట్రంప్‌ కన్ను

– అమెరికా..ఇండోనేషియాల మధ్య కీలక రక్షణ ఒప్పందం
– ఇండోనేషియాలో తీవ్ర వ్యతిరేకత
– వైట్‌హౌస్‌ లీకులతో యూఎస్‌ వెనకడుగు
జకార్తా : ఇరాన్‌ను కట్టడి చేసేందుకు ఇరాన్‌ చుట్టూ ఉన్న శ్రీలంక, భారత గగనతలంపై అనుమతికి అమెరికా చేసిన ప్రతిపాదనలు బెడిసికొట్టాయి. దీంతో తాజాగా ఇండోనేషియా గగనతలంపై పూర్తి స్థాయి ప్రవేశ హక్కులు కల్పించే కుట్రలకు తాత్కాలికంగా బ్రేక్‌ పడినట్టయింది.
ఏప్రిల్‌ 13న అమెరికా, ఇండోనేషియాలు ఒక కీలక రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకం చేయడానికి ఒక రోజు ముందు, అమెరికా సైనిక విమానాలకు ఇండోనేషియా గగనతలంపై పూర్తిస్థాయి ప్రవేశం కల్పించే ఒక రహస్య ప్రణాళికకు సంబంధించిన వర్గీకృతపత్రం ఒకటి మీడియా సంస్థ ద్వారా లీక్‌ అయ్యింది. హార్ముజ్‌ జలసంధిని ఇరాన్‌ దిగ్బంధించడంతో ప్రపంచ చమురు సరఫరాలు తలకిందులైన తరుణంలో, అటువంటి ప్రవేశం అమెరికాకు మరో వాణిజ్య కీలకమైన మలక్కా జలసంధిపై నిఘా ఉంచేందుకు మరింత సామర్థ్యాన్ని ఇచ్చేది. తాజా నివేదిక ఇండోనేషియాలో కలకలం సృష్టించింది. అందువల్ల, రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకం చేసినప్పటికీ, అమెరికా విమానాల గగనతల ప్రవేశాన్ని దాని పరిధి నుంచి మినహాయించారు.

అమెరికాకు చెందిన ఈ వర్గీకృత పత్రం(సీక్రెట్‌ అగ్రిమెంట్‌) పై నివేదికను, కేంద్ర విదేశాంగ మాజీ మంత్రి ఎం.జె. అక్బర్‌ స్థాపించిన ‘సండే గార్డియన్‌’ అనే మీడియా సంస్థ ఏప్రిల్‌ 12న ప్రచురించింది. ఈ ప్రణాళికను ఫిబ్రవరిలో వైట్‌ హౌస్‌లో ఇండోనేషియా అధ్యక్షుడు ప్రబోవో సుబియాంటో, డోనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ల మధ్య జరిగిన సమావేశంలో చర్చించారు. అమెరికా రక్షణ మంత్రి పీట్‌ హెగ్సెత్‌, ఇండోనేషియా రక్షణ మంత్రి షాఫ్రీ షామ్సూద్దీన్‌ల మధ్య ఏప్రిల్‌ 13న జరగాల్సిన సమావేశంలో ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు జరగాల్సి ఉంది. కానీ అది ముందుకు సాగలేదు.

రహస్య గగనతల ఒప్పందం
ఇది అమెరికా సైనిక విమానాలకు ఆపద, సంక్షోభ ప్రతిస్పందన మిషన్ల కోసం ఇండోనేషియా గగనతలంలోకి అనియంత్రిత ప్రవేశాన్ని కల్పించి ఉండేది. అయితే, దీని ప్రాథమిక లక్ష్యం ఇండో-పసిఫిక్‌లో నిఘా , కార్యాచరణ సౌలభ్యం కల్పించే అంశాలపై.. ఇక్కడ చైనా కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.ఈ ప్రతిపాదిత ఒప్పందం వెనుక ఇండోనేషియా భౌగోళిక స్థానం ఉంది. చైనా, భారతదేశాలకు అత్యంత కీలకమైన, ప్రపంచంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉండే చమురు కారిడార్‌ అయిన మలక్కా జలసంధితో సహా కీలకమైన సముద్ర మార్గాలకు ఇండోనేషియా సమీపంలో ఉందని ట్రంప్‌నకు బాగా తెలుసు. ఇది సముద్ర మార్గంలో రవాణా అయ్యే ముడి చమురులో సుమారు 30 శాతం , ప్రపంచ వాణిజ్యంలో 40 శాతం.
ఇక హార్ముజ్‌పై ఆధిపత్యం వహిస్తున్న ఇరాన్‌.. దానిని బలహీనపరిచే అవకాశాలున్నాయి. అందుకే ట్రంప్‌ తన దృష్టిని మలక్కా జలసంధిపై నియంత్రణ సాధించడంపై కన్నేసినట్టు కనిపిస్తోంది.

అటువంటి ఒప్పందం ఇండో-పసిఫిక్‌లో అమెరికాకు ఉన్న ఒక వ్యూహాత్మక సమస్యను పరిష్కరించి ఉండేది. ప్రస్తుతం, అమెరికా చైనాకు మరింత దూరంగా ఉన్న ఉత్తర ఆస్ట్రేలియాలోని సైనిక స్థావరాలపై ఆధారపడి ఉంది. ఆ పత్రిక నివేదిక రాకపోయి ఉంటే ట్రంప్‌ ఈ వారంలోనే దీనిని సాధించి ఉండేవారని సమాచారం. ముఖ్యంగా.. పెంటగాన్‌లో రహస్యంగా చర్చించి ఉండాల్సిన విషయం కాస్త బహిర్గతమైంది.

ఇండోనేషియాలో దేశీయ వ్యతిరేకత
జకార్తాలో.. ఇండోనేషియా చట్టసభ సభ్యులు అలాంటి ఒప్పందం చట్టబద్ధతను బహిరంగంగా ప్రశ్నించారు. విదేశీ దేశాలతో ఎలాంటి రక్షణ సహకారానికైనా పార్లమెంటును సంప్రదించాల్సిందేనని ప్రతినిధుల సభ (డీపీఆర్‌) డిప్యూటీ చైర్‌ సుకామ్తా గట్టిగా చెప్పినట్టు ఇండోనేషియా మీడియా నివేదించింది. విదేశీ సైన్యాలకు జాతీయ గగనతలంలోకి అనియంత్రిత ప్రవేశం కల్పించడానికి ”ఎటువంటి చట్టపరమైన ఆధారం లేదు” అని ఆయన అన్నారు. ఈ వ్యతిరేకత ప్రబోవో సుబియాంటో నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వాన్ని తీవ్ర ఇబ్బందుల్లోకి నెట్టింది.
హెగ్‌సెత్‌ , షామ్‌సూద్దీన్‌ సంతకం చేసిన మేజర్‌ డిఫెన్స్‌ కోఆపరేషన్‌ పార్టనర్‌షిప్‌ (ఎండీసీపీ)ఒప్పందంలో అమెరికా విమానాలకు గగనతలంలో ప్రయాణించేందుకు అనుమతి ఇవ్వడం భాగం కాదని రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ వెంటనే ఒక ప్రకటన జారీ చేసింది. అమెరికా, ఇండోనేషియాలు ఇంకా ”ఆశయాల పత్రం”పై చర్చిస్తున్నాయని అది పేర్కొంది. ”ఈ ముసాయిదా తుదిది కాదు, కట్టుబడి ఉండాల్సినది కూడా కాదు” అని పేర్కొంది.అలాంటి ఒప్పందం ఏదైనా ఇండోనేషియా సార్వభౌమాధికారానికి, జాతీయ ప్రయోజనాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తుందని సమాచార విభాగం అధిపతి బ్రిగేడియర్‌ జనరల్‌ రికో రికార్డో సిరైట్‌ స్పష్టం చేశారు. వాస్తవానికి ఈ విషయం ఇండోనేషియా ప్రభుత్వంలోనే ఒక వివాదాంశంగా మారింది. పెంటగాన్‌ సమావేశానికి కొద్ది రోజుల ముందు, అమెరికా ప్రతిపాదించిన గగనతలంలో విమానాల ప్రయాణ ప్రతిపాదనతో ముందుకు వెళ్లవద్దని ఇండోనేషియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖను హెచ్చరించిందని రాయిటర్స్‌ నివేదించింది. అటువంటి చర్య జకార్తాను దక్షిణ చైనా సముద్రంలో తలెత్తే వివాదాల్లోకి నెట్టే ప్రమాదం ఉందని విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ తన లేఖలో హెచ్చరించింది. ట్రంప్‌ బృందంతో ఎలాంటి తుది ఒప్పందాన్ని అయినా ఆలస్యం చేయాలని కూడా అది రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖను కోరింది.

ఒప్పంద భగ్నానికే ఈ లీక్‌?
ఈ ఒప్పందాన్ని భగం చేసే ప్రయత్నంలో భాగంగానే భారత మీడియా సంస్థలో ఆ నివేదిక ఉద్దేశపూర్వకంగా ప్రచురించబడిందనే ఊహాగానాలకు ఇది దారితీసింది. అమెరికాకు చెందిన ఒక రహస్య పత్రం భారత పత్రికకు ఎలా చేరిందనే దానిపై కూడా ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. దీని వెనుక విస్తృత భౌగోళిక రాజకీయ ప్రయోజనాలు ఉండి ఉండవచ్చని నిపుణులు సూచించారు. మలక్కా జలసంధిలోకి అమెరికాకు ప్రవేశం కల్పించే ఈ ఒప్పందం, ప్రాంతీయ భద్రతా వ్యవస్థలో కీలక ప్రయోజనాలు కలిగిన భారతదేశానికి నేరుగా సంబంధించినది. చైనాకు ఈ విషయంలో మరింత ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఎందుకంటే అది తన ముడి చమురు సరఫరాలలో 80 శాతం కోసం మలక్కా జలసంధిపైనే ఆధారపడి ఉంది. ”విమాన ప్రయాణాలపై పూర్తిస్థాయి ఒప్పందం బహుశా బీజింగ్‌, భారతదేశాలకు తీవ్ర ఆందోళన కలిగించి ఉంటుంది. అందుకే అది బయటకు పొక్కింది. ఇప్పుడు అది ప్రారంభం నుంచే విఫలమైనట్టు కనిపిస్తోంది,” అని భౌగోళిక రాజకీయ విశ్లేషకుడు ఆర్నాడ్‌ బెర్ట్రాండ్‌ ట్వీట్‌ చేశారు.ఇండోనేషియాతో పాటు.. ఈ కీలక వాణిజ్య మార్గాన్ని మలేషియా, సింగపూర్‌ కూడా నియంత్రిస్తున్నాయి. అయితే, ఈ జలసంధిలో అధిక భాగం ఇండోనేషియా ఆధీనంలోనే ఉంది.దాదాపు 50 శాతం వాణిజ్య మార్గాలను నిర్వహించే మలక్కా జలసంధి సమీపంలో జరిగే ఏ వ్యూహానికైనా భారతదేశ భౌగోళిక స్థానం దానిని ఒక కీలక శక్తిగా నిలుపుతుంది. దాని వాణిజ్యంలో 5 శాతం. ఈ జలసంధి ముఖద్వారం అండమాన్‌ , నికోబార్‌ దీవుల దక్షిణ కొనకు సమీపంలో తెరుచుకుంటుంది.ఇది నౌకా రవాణా మార్గంపై భారతదేశానికి ఒక కీలకమైన ఉన్నత స్థానాన్ని కల్పిస్తుంది. క్యాంప్‌బెల్‌ బేలోని భారతదేశ వైమానిక స్థావరం, మలక్కా జలసంధి యొక్క పశ్చిమ మార్గాలను పర్యవేక్షించే సామర్థ్యాన్ని ఇస్తుంది. రాబోయే గ్రేట్‌ నికోబార్‌ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్ట్‌, ప్రపంచంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉండే నౌకా రవాణా మార్గాలలో ఒకదాని సమీపంలో ఢిల్లీ యొక్క వ్యూహాత్మక ఉనికిని మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. అందువల్ల తన వ్యూహాత్మక ఆస్తులపై మూడవ దేశం నిఘా పెట్టడం గురించి భారతదేశం ఆందోళన చెందుతోంది.

చైనాకు ముప్పు
చైనాకు ఆందోళనలు మరింత ఎక్కువ. వెనిజులా చమురు నిల్వలను అమెరికా స్వాధీనం చేసుకోవడం, ఇరాన్‌ యుద్ధం కారణంగా హార్ముజ్‌ వద్ద ఏర్పడిన అంతరాయం ఇప్పటికే దాని చమురు సరఫరాలను ప్రభావితం చేశాయి. మలక్కాలో అమెరికా తీసుకునే ఏ చర్య అయినా దానిని కలవరపెడుతుంది. బీజింగ్‌ నుంచి ‘మేడ్‌ ఇన్‌ చైనా’ ఉత్పత్తుల ఎగుమతులకు కూడా ఈ కారిడార్‌ చాలా ముఖ్యమైనది . ఈ ఆధారపడటాన్ని దాని మాజీ అధ్యక్షుడు హు జింటావో ”మలక్కా సందిగ్ధత”గా అభివర్ణించారు. అమెరికా ఇండోనేషియా చర్య వెనుక హార్ముజ్‌ వివాదం ఒక ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేసి ఉండవచ్చని, కానీ అసలు లక్ష్యం చైనాయేనని నిపుణులు సూచించారు.”ఇండోనేషియాతో ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడం యాదృచ్ఛికం కాదు. బీజింగ్‌ వ్యూహాత్మక స్థానంపై దాని ఉమ్మడి ప్రభావాన్ని మీరు అర్థం చేసుకోనంత వరకు, హార్ముజ్‌ను దిగ్బంధించిన అదే నెలలో మలక్కా జలసంధిని నియంత్రించే దేశంతో రక్షణ భాగస్వామ్యాన్ని ఉన్నత స్థాయికి తీసుకువెళ్లారు,” అని ఎక్స్‌లో లోని సైట్‌బ్రింగర్‌ ఖాతా నుంచి పోస్ట్‌ చేసే ఒక విశ్లేషకుడు ట్వీట్‌ చేశారు.