మెరిసే ముఖాల మౌన భారాలు

విజయం బయటకు చూస్తే మెరిసే ముఖం. ప్రశంసల మాటలు, చిరునవ్వుల ఫొటోలు, సెల్ఫీల్లో కనిపించే నమ్మకం. ఇవన్నీ కలిసి ఒక సంపూర్ణతను సృష్టిస్తాయి. కానీ ఆ మెరుపు వెనుక, ఆ నవ్వుల లోతుల్లో, ఎవరికీ కనిపించని ఒక అలసట మౌనంగా నిలిచి ఉంటుంది. అది శరీరానికి చెందిన అలసట మాత్రమే కాదు; మనసు మెల్లగా మోసుకెళ్లే భారం. గెలిచినట్టు కనిపించే ప్రతి క్షణంలోనూ, ‘ఇదేనా నిజంగా నేను?’ అనే ప్రశ్న ఒక మూలన నిద్రపోతూనే ఉంటుంది.

ఈ కాలంలో విజయం చాలా వేగంగా నిర్వచించబడుతోంది. ఏది కనిపిస్తే అదే నిజమన్నట్టు, ఏది వెలుగులో ఉంటే అదే గెలుపన్నట్టు భావించే అలవాటు పెరిగింది. కానీ మనిషి అంతరంగం అంత సులభంగా కొలిచే విషయం కాదు. బయట అందరూ చూసే నవ్వు, లోపల అలసిపోయిన మనసును కప్పిపుచ్చే ఒక తెర మాత్రమే. ఆ తెర వెనుక ఎన్నో రాత్రులు నిద్రలేక గడిచిన క్షణాలు, ఎవరికీ చెప్పుకోలేని ఒత్తిడులు, ‘ఇంకా ఎంత?’ అనే మౌన వేదన దాగి ఉంటుంది.
సెల్ఫీ ఇప్పుడు ఒక క్షణాన్ని కాదు, ఒక స్థితిని చూపించే ప్రయత్నం. మనం బాగున్నామని చెప్పే ఒక నిశ్శబ్ద ప్రకటన. కానీ ఆ చిత్రంలో కనిపించని విషయం ఒకటుంది. ఆ నవ్వు రావడానికి ముందు మనసు ఎంత సర్దుకుంది, ఎంత తట్టుకుంది అన్న నిజం. కొన్ని సార్లు మనం నవ్వేది ఆనందంతో కాదు, అలవాటుతో. బాధను ప్రశ్నలు అడగకుండా ఉండమని నేర్పిన ప్రపంచంలో, నవ్వు ఒక రక్షణ కవచంగా మారింది.

విజయానికి చేరుకునే ప్రయాణం ఎప్పుడూ సరళంగా ఉండదు. అక్కడ పోటీ ఉంటుంది, పోలికలు ఉంటాయి, నిరంతర నిరూపణ అవసరం ఉంటుంది. ఈ ఒత్తిడిలో మనిషి తన భావాలను పక్కకు పెట్టడం నేర్చుకుంటాడు. ‘ఇప్పుడు కాదు’ అని మనసుకు చెప్పుకుంటూ, బాధను రేపటికి వాయిదా వేస్తాడు. అలా వాయిదా వేసిన భావాలే కాలక్రమంలో ఒక అలసటగా మారి, విజయానికి వెనుక నిలబడి నిశ్శబ్దంగా మనల్ని గమనిస్తుంటాయి.
అయినా మనిషి ముందుకు నడుస్తూనే ఉంటాడు. ఎందుకంటే ఆగిపోవడం కంటే నటించడం సులభంగా అనిపిస్తుంది. బలంగా కనిపించడం, బలంగా ఉండడానికంటే అవసరంగా మారింది. కానీ నిజమైన బలం అక్కడే మొదలవుతుంది. మన అలసటను మనం అంగీకరించిన క్షణంలో. నవ్వు వెనుక దాగిన భారాన్ని గుర్తించడం, దానికి పేరు పెట్టడం, దానితో మాట్లాడడం… ఇవన్నీ మనసుకు ఒక చిన్న విశ్రాంతిని ఇస్తాయి.
విజయం తప్పు కాదు, ఆనందం దాచుకోవడమూ కాదు. కానీ విజయంతో పాటు మనసుకు చోటివ్వకపోవడమే సమస్య. ప్రతి చిరునవ్వు వెనుక ఒక మనిషి ఉన్నాడు, ప్రతి గెలుపు వెనుక ఒక ప్రయాణం ఉంది. ఆ ప్రయాణంలో వచ్చిన అలసటను మనం అవమానంగా కాకుండా, మనిషిగా ఉండే గుర్తుగా చూడగలిగితే, విజయానికి ఒక కొత్త అర్థం వస్తుంది. అప్పుడు సెల్ఫీ నవ్వులు నటనగా కాకుండా, లోపల నిజంగా తేలికైన మనసు ప్రతిబింబంగా మారతాయి.
విజయం అనే మాట మన జీవితంలో ఒక మైలురాయిలా నిలిచిపోతుంది. దాన్ని చేరుకున్నాక మనం కాసేపు ఆగి శ్వాస తీసుకుంటామనుకుంటాం. కానీ నిజానికి అక్కడ ఆగడం జరగదు. ఒక గెలుపు మరో అంచనాకు దారి తీస్తుంది. మనపై మనకే తెలియకుండా కొత్త బాధ్యతలు పేరుకుపోతాయి. నిన్నటి విజయమే ఇవాళ్టి ఒత్తిడిగా మారుతుంది. అందరూ మన నుంచి ఇంకా ఎక్కువ కోరుతుంటారు. ఆ ‘ఎక్కువ’ మధ్యలో మనం మనల్ని మర్చిపోతూ పోతాం.

కొన్నిసార్లు అలసట శబ్దం చేయదు. అది అరవదు, అడగదు. మన రోజువారీ పనుల్లో, మన మాటల మధ్య, మన స్పందనల్లో చిన్న చిన్న మార్పులుగా మాత్రమే బయటపడుతుంది. ముందులా ఆనందం కలగకపోవడం, ఎప్పుడూ ఏదో మిస్‌ అవుతున్నామనే భావన, నిశ్శబ్దంగా ఉండాలనిపించడం… ఇవన్నీ అలసటకు సంకేతాలు. కానీ వాటిని మనం పట్టించుకోం. ఎందుకంటే విజయవంతులం అనిపించుకోవాలంటే, ఇలా అనిపించకూడదని మనమే మనసుకు చెప్పుకుంటాం.
మనిషి ఎప్పుడైతే తన భావాలను పనితో కొలవడం మొదలుపెడతాడో, అక్కడే సమస్య మొదలవుతుంది. ‘నేను ఇది చేస్తున్నాను కాబట్టి బాగానే ఉన్నాను’ అనే భ్రమ మనల్ని నెమ్మదిగా ఖాళీ చేస్తుంది. పని మనల్ని నిర్వచించాలి గానీ, మనసును భర్తీ చేయకూడదు. కానీ ఈ సరిహద్దు ఎక్కడ దాటిపోయిందో మనకే తెలియదు. విజయాన్ని నిలబెట్టుకోవాలనే ప్రయత్నంలో, మనిషిగా ఉండే సహజత్వాన్ని మనమే తగ్గించుకుంటాం.
ఇంకొక బాధాకరమైన విషయం ఏమిటంటే, మన అలసటను మనం చెప్పుకోలేకపోవడం. ‘ఇంత సాధించాక కూడా బాధపడుతున్నావా?’ అనే ప్రశ్న భయం మనల్ని మౌనంగా చేస్తుంది. అందుకే మనం నవ్వుతూనే ఉంటాం, సరే అంటూనే ఉంటాం. కానీ లోపల మాత్రం మనసు ఒక ఖాళీ గదిలా మారుతుంది. అక్కడ మాటలు లేవు, భావాలు లేవు, కేవలం అలసిన ఆలోచనలు మాత్రమే ఉంటాయి.
అయితే ఈ మౌనాన్ని శాశ్వతంగా మోసుకెళ్లాల్సిన అవసరం లేదు. మనసుకు అలసట అనిపించడం తప్పు కాదు. అది బలహీనతకు సూచిక కూడా కాదు. అది మనిషి తన హద్దును గుర్తించే క్షణం. ఆ క్షణాన్ని మనం గౌరవిస్తే, మన జీవితానికి కొత్త సమతుల్యత వస్తుంది. అప్పుడే విజయం భారంగా కాకుండా, జీవితంలో భాగంగా మారుతుంది.

కాబట్టి పరిష్కారం చాలా సరళమైనది, కానీ ధైర్యం అవసరమైనది. అప్పుడప్పుడు మనం ఆగాలి. మన విజయాల్ని లెక్కపెట్టేంత సమయాన్ని, మన అలసటను వినడానికి కేటాయించాలి. నవ్వు రావాలనిపించకపోతే నవ్వకపోవడానికి మనమే మనకు అనుమతి ఇవ్వాలి. అప్పుడు మాత్రమే విజయం మనల్ని మోసుకెళ్లే బరువుగా కాకుండా, మనతో కలిసి నడిచే సహచరంగా మారుతుంది. అదే నిజమైన గెలుపు.
ప్రపంచం ఇప్పుడు ఒక నిరంతర ప్రదర్శన వేదికలా మారింది. దేశం ఏదైనా, రంగం ఏదైనా, విజయం వ్యక్తిగత అనుభవంగా కాకుండా సామూహిక చూపుల మధ్య నిలిచే అంశంగా మారుతోంది. అమెరికా వంటి దేశాల్లో ఉద్యోగ రంగంలో సాధించిన స్థానం, పనితీరు మాత్రమే కాదు, ఎప్పుడూ ఉత్సాహంగా కనిపించగలగడం కూడా ఒక అంచనాగా మారింది. అక్కడ ‘సక్సెస్‌ అంటే పని పూర్తిచేయడమే కాదు, ఆ పని చేస్తూనే అలసట లేనట్టు నటించగలగడం కూడా’. ఈ నిరంతర ఉత్సాహపు ఒత్తిడి మనిషి అంతరంగాన్ని మెల్లగా ఒత్తిడికి గురిచేస్తోంది.
జపాన్‌ వంటి దేశాల్లో పరిస్థితి మరోలా కనిపిస్తుంది. అక్కడ పని పట్ల నిబద్ధత, క్రమశిక్షణను విజయ సూచికలుగా చూస్తారు. కానీ అదే సమయంలో, భావాలను బయటపెట్టకూడదన్న మౌన సంస్కతి కూడా ఉంది. అలసటను వ్యక్తపరచడం బలహీనతగా భావించే దక్పథం అక్కడి మనుషులను లోపలే అలసిపోయేలా చేస్తోంది. బయట ప్రశాంతంగా కనిపించే ముఖాల వెనుక, మౌనంగా మోసుకొచ్చే మానసిక ఒత్తిడి ఒక సామూహిక అనుభవంగా మారుతోంది.
యూరోప్‌లోని కొన్ని దేశాల్లో విజయం వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛతో ముడిపడి ఉన్నా, అక్కడ కూడా మరో రకమైన ఒత్తిడి కనిపిస్తుంది. ‘నీ జీవితం నువ్వే నిర్మించుకోవాలి’ అనే భావన, సాధన పట్ల ప్రేరణ ఇచ్చినా, విఫలమైన క్షణాల్లో ఒంటరితనాన్ని పెంచుతుంది. తన స్థాయిని తానే నిలబెట్టుకోవాలన్న బాధ్యత, సహాయం అడగడానికే సంకోచం కలిగిస్తుంది. ఈ నేపథ్యంలో విజయం సంతప్తికన్నా, నిరంతర ఆత్మపరిశీలనగా మారుతోంది.
మన దేశంలోనూ పరిస్థితి భిన్నంగా లేదు. ఇక్కడ విజయం సామాజిక గుర్తింపుతో బలంగా ముడిపడి ఉంటుంది. ఒక స్థాయికి చేరుకున్నాక, ఆ స్థాయిని తగ్గించుకోకూడదన్న ఒత్తిడి మొదలవుతుంది. కుటుంబం, పరిచయాలు, సమాజం… అందరూ ఒక నిర్దిష్ట చిత్రాన్ని ఆశిస్తుంటారు. ఆ చిత్రాన్ని నిలబెట్టుకోవడంలో మనిషి తన అలసటను మాటలలో పెట్టలేకపోతాడు. విజయాన్ని కాపాడుకోవాలనే ప్రయత్నంలో, తన అంతరంగాన్ని నెమ్మదిగా మౌనంలోకి నెట్టేస్తాడు.
ఇలా దేశాలు వేరు, సంస్కతులు వేరైయినా, ఒక సాధారణ విషయం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. విజయం ప్రతి చోటా ఒక వెలుగు. కానీ ఆ వెలుగు కింద పడే నీడలు మాత్రం ఎక్కడైనా ఒకేలా ఉంటాయి. కనిపించని అలసట, చెప్పుకోలేని ఒత్తిడి, ఎప్పుడూ సరిపోవాలనే ప్రయత్నం… ఇవి ప్రపంచవ్యాప్తంగా మనిషిని వెంటాడుతున్న అనుభూతులు. తేడా ఒక్కటే… వాటిని చెప్పుకునే విధానం ఒక్కో చోట ఒక్కోలా ఉంటుంది.
అందుకే ఈ సందర్భంలో అవసరమైన పరిష్కారం కూడా వ్యక్తిగతమైనదిగా కాకుండా, ఆలోచనా స్థాయిలో ఉండాలి. విజయం మనసును మింగేసే భారంగా మారకూడదు. ప్రపంచం ఎలా ఉన్నా, మనం మనకు ఇచ్చుకునే విశ్రాంతి, మనం మనతో నిజాయితీగా మాట్లాడుకునే క్షణాలే మనల్ని నిలబెడతాయి. విజయాన్ని మానవీయతతో సమతుల్యం చేయగలిగినప్పుడే, అది నిజంగా అర్థవంతమైన అనుభవంగా మారుతుంది.

చిటికెన కిరణ్‌ కుమార్‌, 9490841284