ఇటీవలె అంతర్జాతీయ సైన్స్లో మహిళలు, బాలికల దినోత్సవాన్ని జరుపుకున్నాం. మరో రెండు రోజుల్లో జాతీయ సైన్స్ దినోత్సవం జరుపుకోబోతున్నాం. ఈ ఏడాది సైన్స్లో మహిళలు : విక్సిత్ భారత్ను ఉత్ప్రేరకపరచడం’ అనే థీమ్తో ఈ దినోత్సవాన్ని జరుపుకోబోతున్నాం. సంస్థాగత, నిర్మాణాత్మక అడ్డంకులను ఎదుర్కొంటూ ఎంతో మంది మహిళలు సైన్స్లో తమ సత్తా చాటుకుంటున్నారు. ప్రజారోగ్యం, వాతావరణ మార్పు, అంతరిక్ష అన్వేషణ, శక్తి పరివర్తన వంటి అత్యంత కీలకమైన పరిశోధనా రంగాలకు మహిళలు దోహదపడుతూనే ఉన్నారు. ఈ విధంగా ప్రపంచ వేదికలపై దేశ సత్తా చాటుతున్న ఆరుగురు భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తల గురించి ఈ రోజు తెలుసుకుందాం…
శిశువైద్యురాలు, క్లినికల్ శాస్త్రవేత్త
సౌమ్య స్వామినాథన్… శిశువైద్యురాలిగా, క్లినికల్ శాస్త్రవేత్తగా ఉన్న ఈమె క్షయ, హెచ్ఐవీ, ప్రజారోగ్యంపై చేసిన కృషి భారతదేశంలోని ఆరోగ్య విధానాన్ని రూపొందించింది. చెన్నైలో సైన్స్తో అనుబంధం ఉన్న కుటుంబంలో జన్మించిన ఆమె భారతదేశం, యూకే, ఏఐలలో వైద్య శిక్షణ పొంది, క్లినికల్ పరిశోధన, ప్రపంచ ఆరోగ్యంతో కూడిన కెరీర్ని నిర్మించుకున్నారు. స్వామినాథన్ ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ డైరెక్టర్ జనరల్గా, భారతదేశ ఆరోగ్య పరిశోధనా శాఖ కార్యదర్శిగా పనిచేశారు, జాతీయ విధానంతో ఆధారాలను అనుసంధానించారు. ఆ తర్వాత ఆమె ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థలో ప్రోగ్రామ్స్ డిప్యూటీ డైరెక్టర్ జనరల్గా చేరారు. కరోనా మహమ్మారి సమయంలో శాస్త్రీయ ప్రయత్నాలను సమన్వయం చేయడంలో సహాయపడుతూ ఆ సంస్థ మొట్టమొదటి చీఫ్ సైంటిస్ట్ అయ్యారు. ప్రస్తుతం ఆమె ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్కు అధ్యక్షత వహిస్తున్నారు. అలాగే దేశంలో జాతీయ క్షయవ్యాధి నిర్మూలన కార్యక్రమానికి ప్రధాన సలహాదారుగానూ ఉన్నారు.
టీకా మార్గదర్శకురాలు, ఎంటరిక్ వ్యాధి నిపుణురాలు
గగన్ కాంగ్.. అంటేనే పిల్లల ఆరోగ్య పరిశోధనా, టీకాలు గుర్తుకు వస్తాయి. 2019లో ఈ రంగంలో పని చేస్తున్న మొదటి భారతీయ మహిళగా ఆమె ఫెలో ఆఫ్ ది రాయల్ సొసైటీగా ఎన్నికయ్యారు. అంటు వ్యాధులు, వ్యాక్సిన్ శాస్త్రాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో చేసిన కృషికి గుర్తుగా ఈ పురస్కారం ఆమెకు అందించారు. సైన్స్కు సంబంధించిన అత్యంత ప్రతిష్టాత్మక గౌరవాలలో ఇది ఒకటి. సిమ్లాలో జన్మించి, వెల్లూరులోని క్రిస్టియన్ మెడికల్ కాలేజీలో శిక్షణ పొందిన గగన్.. పిల్లలలో ఎంటరిక్ ఇన్ఫెక్షన్లు, విరేచన వ్యాధులను అధ్యయనం చేయడంపై ఆమె తన దృష్టి పెట్టారు. ఆమె కృషి భారతీయ రోటవైరస్ వ్యాక్సిన్ల అభివృద్ధికి, మూల్యాంకనానికి దోహదపడింది. అలాగే భారతదేశంలో బాల్య రోగనిరోధకత శక్తిని బలోపేతం చేసింది. ఆమె తన కృషికి ఇన్ఫోసిస్ ప్రైజ్ ఇన్ లైఫ్ సైన్సెస్, కెనడా గైర్డ్నర్ గ్లోబల్ హెల్త్ అవార్డును అందుకున్నారు. ప్రస్తుతం బిల్ అండ్ మెలిండా గేట్స్ ఫౌండేషన్లో సేవలందిస్తున్నారు. ఎంటరిక్ వ్యాధులు, ఎపిడెమియాలజీపై దృష్టి సారించి ప్రపంచ ఆరోగ్యంపై పనిచేస్తున్నారు.
సముద్ర శాస్త్రవేత్త
అదితి పంత్.. 1983లో అంటార్కిటికాపై అడుగు పెట్టిన తొలి భారతీయ మహిళల్లో ఈమె ఒకరు. ఇది భారతీయ శాస్త్ర చరిత్రలో ఒక మైలురాయి. నాగ్పూర్లో జన్మించిన ఆమె పూణే విశ్వవిద్యాలయంలో సముద్ర శాస్త్రాన్ని అభ్యసించారు. తర్వాత హవాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి సముద్ర శాస్త్రాలలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ, లండన్ విశ్వవిద్యాలయంలోని వెస్ట్ఫీల్డ్ కళాశాల నుండి సముద్ర ఆల్గే ఫిజియాలజీలో పిహెచ్డి పొందారు. భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత గోవాలోని నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషనోగ్రఫీలో చేరారు. అక్కడ ఆమె తీరప్రాంత అధ్యయనాలకు నాయకత్వం వహించారు. అంటార్కిటికాలో ఆమె ఇండియన్ అంటార్కిటిక్ ప్రోగ్రామ్ కింద సముద్ర శాస్త్ర పరిశోధన నిర్వహించారు. దక్షిణ్ గంగోత్రిలో భారతదేశ మొట్టమొదటి పరిశోధనా స్థావరానికి పునాది వేయడంలో సహాయపడ్డారు. తర్వాత ఆమె పూణేలోని నేషనల్ కెమికల్ లాబొరేటరీలో పనిచేశారు. ఉప్పును తట్టుకునే సూక్ష్మజీవులను అధ్యయనం చేశారు. 67 కంటే ఎక్కువ శాస్త్రీయ ప్రచురణలను రచించారు. ధ్రువ శాస్త్రానికి ఆమె చేసిన కృషికి భారత ప్రభుత్వం నుండి అంటార్కిటికా అవార్డును అందుకున్నారు.
ఏరోస్పేస్ శాస్త్రవేత్త
రీతు కరిధల్ శ్రీవాస్తవ.. అంతరిక్ష శాస్త్రవేత్తలలో ఈమె ఒకరు. దేశంలోని అంతర్ గ్రహ, చంద్ర కార్యకలాపాలలో కీలకపాత్ర పోషించారు. ఉత్తరప్రదేశ్లోని లక్నోలో జన్మించిన ఈమె బెంగళూరులోని ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్లో ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్లో మాస్టర్స్ పూర్తి చేశారు. అంతకు ముందు లక్నో విశ్వవిద్యాలయంలో భౌతిక శాస్త్రాన్ని అభ్యసించారు. కరిధల్ 1997లో ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్లో చేరారు. మార్స్ ఆర్బిటర్ మిషన్కు డిప్యూటీ ఆపరేషన్స్ డైరెక్టర్గా కీలక పాత్ర పోషించారు. ఇది భారతదేశం తన మొదటి ప్రయత్నంలోనే మార్స్ కక్ష్యకు చేరిన నాల్గవ అంతరిక్ష సంస్థగా నిలిచేలా చేసింది. ఆమె చంద్రయాన్-2, చంద్రయాన్-3 చంద్ర మిషన్లను కూడా పర్యవేక్షించారు. చంద్రునిపై భారతదేశ విజయానికి ఇది దోహదపడింది. ఆమె తన కృషికి గానూ 2007లో ఇస్రో యంగ్ సైంటిస్ట్ అవార్డును అందుకున్నారు. అలాగే లక్నో విశ్వవిద్యాలయం గౌరవ డి.ఎస్సీ పట్టాతో సత్కరించింది. భారతదేశంలో అభివృద్ధి చెందుతున్న అంతరిక్ష పరిశోధనలో నాయకత్వం కొత్త తరం మహిళలకు స్ఫూర్తిగా నిలిచింది.
వాతావరణ శాస్త్రవేత్త
మినల్ పాఠక్… వాతావరణ శాస్త్రవేత్తగా ఆమె పని భారతీయ పట్టణ శాస్త్రం, ప్రపంచ వాతావరణ విధానానికి వారధిగా పనిచేస్తుంది. అహ్మదాబాద్లో స్థిరపడిన ఆమె, అహ్మదాబాద్ విశ్వవిద్యాలయంలోని గ్లోబల్ సెంటర్ ఫర్ ఎన్విరాన్మెంట్ అండ్ ఎనర్జీలో అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్గా పనిచేస్తున్నారు. 2017 నుండి 2023 వరకు ఇంటర్ గవర్నమెంటల్ ప్యానెల్ ఆన్ క్లైమేట్ చేంజ్ వర్కింగ్ గ్రూప్ ||| టెక్నికల్ సపోర్ట్ యూనిట్లో సీనియర్ సైంటిస్ట్గా ఉన్నారు. నగరాలు, రవాణా, భవనాల నుండి వచ్చే ఉద్గారాలను ఎలా తగ్గించవచ్చో, జీవన నాణ్యతను ఎలా మెరుగుపరుచుకోవచ్చో అనే విషయాలపై ఆమె అన్వేషిస్తున్నారు. దీనికి ముందు ఆమె ఇంపీరియల్ కాలేజ్ లండన్, మసాచుసెట్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో విజిటింగ్ రీసెర్చర్గా ఉన్నారు.
సైన్స్, స్థిరత్వం, వాతావరణ సాంకేతికత
నీలిమా ఆలం.. వాతావరణం, శక్తి, స్థిరమైన సాంకేతికతలలో పనిచేస్తున్న ప్రముఖ భారతీయ సైన్స్ పాలసీ నిపుణురాలు. ఆమె భారతదేశంలోని సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగంలో అనుభవజ్ఞురాలైన శాస్త్రవేత్త. వాతావరణ, శక్తి, సస్టైనబుల్ టెక్నాలజీస్ విభాగానికి అసోసియేట్ హెడ్గా పనిచేస్తున్నారు. అక్కడ ఆమె ఉద్భవిస్తున్న క్లీన్ ఎనర్జీ, క్లైమేట్ సొల్యూషన్స్పై పరిశోధనలు రూపొందించడంలో సహాయపడుతున్నారు. న్యూఢిల్లీలోని ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ నుండి డాక్టరేట్ పొందిన నీలిమా 2007లో డీఎస్టీలో చేరడానికి ముందు యునైటెడ్ స్టేట్స్లో పోస్ట్డాక్టోరల్ ఫెలోగా నాలుగేండ్లు గడిపారు. ప్రస్తుతం ఆమె వాతావరణ ఉపశమన పరిశోధనపై జాతీయ, అంతర్జాతీయ సహకారాలను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. మిషన్ ఇన్నోవేషన్ వంటి చొరవల కింద భాగస్వాములుగా కూడా ఉన్నారు. వాతావరణ మార్పులను పరిష్కరించడానికి క్లీన్ ఎనర్జీ పరిశోధన, అభివృద్ధి, ఆవిష్కరణలను వేగవంతం చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
