వ్యవసాయం, గ్రామీణ కార్మికుల విస్మరణ

కేంద్ర బడ్జెట్‌ 2026-27పై ఏఐకేఎస్‌ విమర్శలు
న్యూఢిల్లీ : 2026-27 కేంద్ర బడ్జెట్‌ను అఖిల భారత కిసాన్‌ సభ (ఏఐకేఎస్‌) తీవ్రంగా విమర్శించింది. ఇది మరోసారి వ్యవసాయం, గ్రామీణ జీవనోపాధిలో తీవ్రమవుతున్న సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించడంలో విఫలమైందని ఆరోపించింది. బడ్జెట్‌ ప్రవేశపెట్టిన తర్వాత విడుదల చేసిన ఒక ప్రకటనలో ఆర్థిక మంత్రి ప్రసంగం వ్యవసాయ రంగాన్ని చాలా వరకు విస్మరించిందని, చిన్న, సన్నకారు రైతుల ప్రస్తావన ఒక్కసారి మాత్రమే వచ్చిందని, గ్రామీణ కార్మికుల గురించి అసలు ప్రస్తావన లేదని రైతు సంఘం పేర్కొంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వ సొంత ఆర్థిక సర్వే వ్యవసాయ వృద్ధిలో మందగమనాన్ని గుర్తించిన సమయంలోనే ఈ విమర్శలు వస్తున్నాయని ఏఐకేఎస్‌ ఎత్తి చూపింది. సర్వే ప్రకారం, 2025 చివరి త్రైమాసికంలో వ్యవసాయ రంగం 3.5 శాతం వృద్ధి చెందింది, ఇది దశాబ్దపు సగటు అయిన 4.45 శాతం కంటే చాలా తక్కువగా ఉంది, పంట ఉత్పత్తిలో అత్యంత తీవ్రమైన క్షీణత నమోదైంది. బడ్జెట్‌లో ఈ రంగానికి ఉపశమనం, కొత్త ఊపును అందిస్తుందని భావించినప్పటికీ, బదులుగా నిరాశపరిచిందని ఏఐకేఎస్‌ పేర్కొంది.వ్యవసాయ, రైతు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖకు మొత్తం కేటాయింపులు సుమారు రూ.1.40 లక్షల కోట్లుగా నిర్ణయించగా, ఇది 2025-26 సవరించిన అంచనాల కంటే కేవలం 5.3 శాతం నామమాత్రపు పెరుగుదలను ప్రతిబింబిస్తుంది. ద్రవ్యోల్బణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ఇది వ్యవసాయంపై చేసే వ్యయంలో నిజమైన పెరుగుదలకు దారితీయదని ఏఐకేఎస్‌ స్పష్టం చేసింది.

వ్యవసాయ పరిశోధన, అభివృద్ధికి కేటాయింపుల్లో కోతలను కూడా ప్రస్తావించింది. భారతీయ పంట దిగుబడులు ప్రపంచ సగటుల కంటే వెనుకబడి ఉన్నాయని, ఇది ఉత్పత్తిని పోటీతత్వం లేనిదిగా చేస్తుందని ఆర్థిక సర్వే అంగీకరించినప్పటికీ, బడ్జెట్‌ వ్యవసాయ పరిశోధన, విద్య విభాగానికి కేటాయింపులు 2025-26 సవరించిన అంచనాల్లో రూ.10,281 కోట్ల నుంచి 2026-27 బడ్జెట్‌ అంచనాల్లో రూ.9,967 కోట్లకు తగ్గించింది.

ప్రస్తావనే లేని పత్తి, పప్పు దినుసులు హైబ్రీడ్‌ విత్తనాలు
ఆర్థిక మంత్రి తన బడ్జెట్‌ ప్రసంగంలో కొబ్బరి, కోకో, జీడిపప్పు, గింజలు, గంధపు చెక్క వంటి వాణిజ్య పంటలను ప్రోత్సహించడం గురించి మాట్లాడినప్పటికీ, పత్తి సాంకేతికత, పప్పుధాన్యాలు, హైబ్రిడ్‌ విత్తనాలు, ప్రతిపాదిత మఖానా బోర్డుతో సహా గతంలో ప్రారంభించిన అనేక మిషన్లు బడ్జెట్‌ కేటాయింపుల్లో ఎక్కడా ప్రతిబింబించలేదని ఏఐకేఎస్‌ విమర్శించింది.

ఎరువుల సబ్సిడీలో కోత..
రైతు మద్దతు విషయంలa.. ఎరువుల సబ్సిడీని రూ.1.86 లక్షల కోట్ల నుంచి రూ.1.70లక్షల కోట్లకు తగ్గించడం, గతేడాది సవరించిన గణాంకాలతో పోలిస్తే ఆహార సబ్సిడీని తగ్గించడం వంటివి బడ్జెట్‌ కోతల్లో ఉన్నాయని తెలిపింది. అయితే ఇవి కోట్లాది మంది ఆధారపడిన సేద్యం, ఎరువులు, ఆహార సబ్సిడీలను కుదించటం ఉపశమన చర్యలు కావని వెల్లడించింది.

ఉపాధికి ప్రాధాన్యతేదీ..?
గ్రామీణ ఉపాధికి పెద్దగా ప్రాధాన్యత లభించలేదు. బడ్జెట్‌ ప్రసంగంలో మనరేగా లేదా ఇటీవల ప్రవేశపెట్టిన వీబీజీఆర్‌ఏఎంజీ చట్టం గురించి ప్రస్తావించలేదు. వీబీజీఆర్‌ఏఎంజీ చట్టానికి రూ. 95,692 కోట్లు కేటాయించినప్పటికీ, దీనికోసం రాష్ట్రాల నుంచి 40 శాతం నిధులు అవసరం. 2025-26లో మనరేగాకి కేటాయించిన రూ.88,000 కోట్ల కంటే దాదాపు రూ. 57,415 కోట్ల కేంద్రం వాటా.. గణనీయంగా తక్కువని ఏఐకేఎస్‌ లెక్కించింది. దీని వల్ల రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై రూ.38,000 కోట్ల మేర అదనపు భారం పడింది.

2025-26 ఆర్థిక సమీక్షను ఉటంకిస్తూ, తక్కువ రాష్ట్రాలు బడ్జెట్‌ మిగులును నడుపుతున్నందున, కేంద్రం విభజించదగిన పూల్‌లో రాష్ట్రాల వాటాను 41 శాతానికి పరిమితం చేసింది. దీంతో అనేక రాష్ట్రాలు గ్రామీణ ఉపాధి చట్టానికి ఆర్థిక సహాయం చేయడానికి ఇబ్బంది పడతాయని ఏఐకేఎస్‌ హెచ్చరించింది. ఫలితంగా గ్రామీణ కుటుంబాలకు తక్కువ పనిదినాలు ఏర్పడవచ్చని, సమాఖ్య సూత్రాలను దెబ్బతీస్తుందని తెలిపింది.
గ్రామీణ ఉపాధికి సంబంధించిన ఏకైక ముఖ్యమైన ప్రకటన గ్రామ పరిశ్రమలను ప్రోత్సహించడానికి ఉద్దేశించిన మహాత్మా గాంధీ గ్రామ స్వరాజ్‌ యోజన, కానీ దీనికి అర్థవంతమైన ఆర్థిక మద్దతు లేదని ఏఐకేఎస్‌ తెలిపింది. వ్యవసాయం, అనుబంధ రంగాల్లో, పశుసంవర్ధకం, పాడి పరిశ్రమకు కేటాయింపుల్లో పెరుగుదలను సమూహం అంగీకరించింది, కానీ రుణ ఆధారిత విస్తరణ, ప్రయివేటు రంగ పెంపకం, విదేశీ పెట్టుబడులపై దృష్టి పెట్టడాన్ని విమర్శించింది.

రేపు నిరసనకు పిలుపు
కేంద్రం ప్రవేశపెట్టిన ఈ బడ్జెట్‌ను ”రైతు వ్యతిరేక, కార్మిక వ్యతిరేక, సమాఖ్య వ్యతిరేక” అని పిలుస్తూ, ఫిబ్రవరి 3 లేదా తదుపరి రోజుల్లో గ్రామాలు, తహసీల్‌లలో బడ్జెట్‌ కాపీలు తగలబెట్టడం ద్వారా నిరసన తెలియజేయాలని ఏఐకేఎస్‌ రైతులు, గ్రామీణ కార్మికులను కోరింది. 2026-27 కేంద్ర బడ్జెట్‌కు వ్యతిరేకతను నమోదు చేయడానికి ఫిబ్రవరి 12న జరగనున్న సార్వత్రిక సమ్మెలో విస్తృతంగా పాల్గొనాలనీ విజ్ఞప్తి చేసింది.