తెలంగాణ రాష్ట్రం నుంచి కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి యువ పురస్కారం అందుకున్న తొలి రచయిత డా.పసునూరి రవీందర్. లడాయి (దీర్ఘ కవిత), అవుట్ ఆఫ్ కవరేజ్ ఏరియా (కథలు), తెలంగాణ ఉద్యమపాట (పరిశోధన), ఇమ్మతి (విమర్శ), ఒంటరి యుద్ధభూమి (కవిత్వం), గ్లోబలైజేషన్ సాహిత్య విమర్శ (పరిశోధన), పోటెత్తిన పాట (విమర్శ), కండీషన్స్ అప్లై (కథలు), కల్చరల్ కమాండర్ (మోనోగ్రాఫ్), మట్టిమేధావి కొల్లూరి సత్తయ్య (ఆత్మకథ), పసునూరి పంచ్ (మినీ కవిత్వం) వంటి గ్రంథాలు ఆయన సాహిత్య వైవిధ్యానికి నిదర్శనాలు. ఈ రచనలు కేవలం ప్రక్రియల పరిమితిలోనే కాకుండా, సమాజంలోని విభిన్న కోణాలను ప్రతిబింబిస్తూ పాఠకులను ఆలోచింపజేస్తాయి.
ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో ఈ రచనలు విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నాయి. తెలంగాణ మట్టిలో పుట్టి పెరిగిన ఆయన, ఆ నేల జీవన వాస్తవాలను, అణగారిన వర్గాల అనుభవాలను, ప్రజల పోరాట స్ఫూర్తిని తన రచనల్లో ప్రతిబింబిస్తూ సాహిత్యాన్ని ఒక సామాజిక సాధనంగా మలిచారు. ఆయన రచనలు కేవలం సృజనాత్మక ప్రక్రియలు మాత్రమే కాకుండా, సమాజాన్ని ఆలోచింపజేసే, చైతన్యపరిచే శక్తిగా నిలుస్తాయి. పసునూరి రచనలలో సామాజిక చైతన్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ‘లడాయి’ దీర్ఘ కవితలో పోరాటపు తీవ్రతను ప్రతిబింబిస్తే, ‘అవుట్ ఆఫ్ కవరేజ్ ఏరియా’ కథలలో సమాజంలోని కనిపించని వర్గాల జీవన వాస్తవాలను ప్రతిఫలించారు. ‘ఒంటరి యుద్ధభూమి’లో వ్యక్తి అంతర్మథనాన్ని ఆవిష్కరించగా, ‘తెలంగాణ ఉద్యమపాట’లో ప్రజా ఉద్యమ చరిత్రను పరిశోధనాత్మకంగా విశ్లేషించారు. ఈ రచనలు ఆయనలోని సృజనాత్మకతతో పాటు విమర్శనాత్మక దృక్పథాన్ని కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి.
పసునూరి రవీందర్ రచనా శైలి ఆయన భాషలోనే ప్రతిఫలిస్తుంది. తెలంగాణ యాసలో సహజంగా ప్రవహించే ఆయన అక్షరాలు పాఠకుడిని నేరుగా జీవిత అనుభవాల మధ్యకు తీసుకెళ్తాయి. సరళమైన పదజాలంతో గంభీరమైన భావాలను వ్యక్తపరచడం ఆయన రచనల ప్రధాన లక్షణం. ఆయన రచనలు తెలుగు భాషను దాటి హిందీ, కన్నడ, ఇంగ్లీష్ వంటి భాషలలోకి అనువదించబడి విస్తృత పాఠక వర్గాన్ని సంపాదించుకున్నాయి. ఇది ఆయన సాహిత్య విస్తృతిని మాత్రమే కాకుండా, ఆలోచనల విశ్వవ్యాప్తిని కూడా తెలియజేస్తుంది. పసునూరి కృషికి అనేక జాతీయ, రాష్ట్ర స్థాయి పురస్కారాలు లభించాయి.
కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి యువ పురస్కారం, భారతీయ దళిత సాహిత్య అకాడెమి ‘సాహిత్య రత్న’ అవార్డు, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ‘కీర్తి’ పురస్కారం, ఉత్తమ ఎలక్ట్రానిక్ మీడియా జర్నలిస్ట్ అవార్డు, సురవరం ప్రతాపరెడ్డి స్మారక అవార్డు, గుర్రం జాషువా నవయుగ కవి చక్రవర్తి అవార్డు, తెలంగాణ సరస్వత పరిషత్ ఉత్తమ కథా సంపుటి అవార్డు, నటరాజ అకాడెమి ప్రతిభ పురస్కారం, గిడుగు పురస్కారం, కాళోజీ జాతీయ పురస్కారం మొదలైనవి ఆయన ప్రతిభకు నిదర్శనాలు. ఇది కేవలం వ్యక్తిగత గౌరవం మాత్రమే కాదు, తెలంగాణ భాషా, సంస్కృతి, ప్రజల పోరాట గాథలకు లభించిన గుర్తింపుగా భావించవచ్చు.
విద్యా రంగంలో కూడా ఆయన ప్రభావం విశేషంగా కనిపిస్తుంది. ఆయన రచనలు పలు విశ్వవిద్యాలయాలలో పాఠ్యాంశాలుగా చేర్చబడి, పరిశోధనలకు ఆధార గ్రంథాలుగా నిలుస్తున్నాయి. ఆయన రచనలు పాఠ్యాంశాలుగా మాత్రమే కాకుండా, సమకాలీన సామాజిక అధ్యయనాలకు మార్గదర్శక గ్రంథాలుగా కూడా ఉపయోగపడుతున్నాయి. ఆయన రచనలపై అనేక పరిశోధనలు జరగడం, జాతీయ సదస్సులలో చర్చలు జరగడం ఆయన సాహిత్య ప్రాధాన్యతను మరింత బలపరుస్తాయి. ప్రపంచ ప్రఖ్యాత రచయితలైన అరుంధతి రాయ్, సల్మాన్ రష్దీల సరసన 2024లో చదవాల్సిన భారతీయ సాహిత్య జాబితాలో పసునూరి రవీందర్ రచనలు ప్రస్తావించబడటం ఆయనకు లభించిన అంతర్జాతీయ గుర్తింపుగా భావించవచ్చు.
ముఖ్యంగా, పసునూరి సాహిత్యం యువతలో చైతన్యాన్ని రగిలించే శక్తిని కలిగి ఉంది. ఆయన అక్షరాలు చదివే వారిని ప్రశ్నించమంటాయి, ఆలోచించమంటాయి, సమాజంలో తమ పాత్రను గుర్తించమంటాయి. ఈ లక్షణం వల్ల ఆయన సాహిత్యం కేవలం పఠనానికే కాకుండా, ప్రేరణకు కూడా మార్గదర్శకంగా నిలుస్తోంది. ఆయన అక్షరాలు నిశ్శబ్దాలను మాటలుగా మార్చి చైతన్యాన్ని రగిలిస్తాయి. యువతలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంపొందిస్తూ, సమాజంలో తమ పాత్రను గుర్తించమని పిలుపునిస్తాయి. ”అక్షరం ఆయుధమైతే ఆ ఆయుధాన్ని ప్రజల కోసం ఎత్తుకున్న సాహిత్య యోధుడు పసునూరి రవీందర్.” ఆయన అక్షరాలు పోరాటానికి ప్రతీకలు, సమాజానికి మార్గదర్శకాలు, భవిష్యత్తుకు వెలుగుదీపాలు. తెలంగాణ గళాన్ని ప్రపంచానికి వినిపించిన ఈ రచయిత పేరు తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది.
(ఏప్రిల్ 1న మంగళగిరి సమీపంలోని నిడమర్రులో పసునూరి రవీందర్కు ‘శంభూక అవార్డు’ను ప్రదానం చేస్తున్న సందర్భంగా)
- గాజోజి శ్రీనివాస్, 99484 83560
