మునాసు వెంకట్ కవిత్వం చదువుతుంటే మనకు తెలిసిన ఒక పల్లె కళ్లముందు కదులుతుంది. చెరువు దగ్గర చేపలు పట్టే మనుషులు, గంప నెత్తిన పెట్టుకొని ఊరంతా తిరిగే తల్లి, పొలంలో కష్టపడే రైతు, తాటిచెట్టు మీద బతుకు గడిపే గీత కార్మికుడు కనిపిస్తారు. వాళ్ల కష్టం, వాళ్ల మాట, వాళ్ల చిన్నచిన్న ఆనందాలు ఆయన కవితల్లో చోటు చేసుకుంటాయి. అందుకే ఆయన సాహిత్యాన్ని చదివేటప్పుడు పల్లె బతుకుతో మనకు దగ్గరి సంబంధం ఏర్పడుతుంది. కష్టపడి జీవించే మనుషుల బతుకుకు విలువ ఉండాలని, వాళ్ల మాటకు గౌరవం దక్కాలని ఆయన కవిత్వం గుర్తుచేస్తుంది. నల్లగొండ నేలతో ముడిపడిన వెంకట్ రచనల్లో ‘ఎన’, ‘వర్జీ’, ‘మెద’, ‘చందమామలు’, ‘దాపు’ వంటి పుస్తకాలు ఉన్నాయి. ‘బహువచనం’ వంటి దళిత బహుజన కవిత్వ సంకలనాల్లోనూ ఆయన కవితలు కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా చేపలు పట్టుకొని బతికే మనుషుల అనుభవాలు ఆయన కవిత్వానికి బలమైన ఆధారం.
వాళ్లకు చెరువుతో ఉన్న అనుబంధం, పనిలో ఎదురయ్యే కష్టాలు, మారుతున్న పరిస్థితుల్లో బతుకు సాగించడానికి పడే తపన ఆయన రచనల్లో కనిపిస్తాయి.
‘ఎన’లో చేపలు పట్టే మనిషి జీవితాన్ని చెప్పిన తీరు ఆలోచింపజేస్తుంది. ‘నైలాన్ తాళ్ళ నాగరికతలో’ అన్న మాటలో ఒక లోతైన భావం ఉంది. చేపలను పట్టే వల గురించి చెబుతూనే, మారుతున్న ప్రపంచంలో మనిషి కూడా ఎలా చిక్కుకుపోతున్నాడో కవి చూపిస్తారు.
మార్కెట్ మారినప్పుడు, వృత్తి మీద ఒత్తిడి పెరిగినప్పుడు, తన పని మీద ఆధారపడి బతికే మనిషికి ఎదురయ్యే ఇబ్బంది ఇందులో కనిపిస్తుంది. చేపను పట్టే వలే మనిషి కష్టాన్ని చెప్పే పోలికగా మారుతుంది. మనకు తెలిసిన వస్తువుతో మనిషి బతుకులోని సమస్యను చెప్పడం ఆయన రచనలోని ప్రత్యేకత.
ఆయన కవిత్వంలో అమ్మకు ఎంతో ముఖ్యమైన చోటు ఉంది.
‘గంగమ్మ’లో చేపల తట్ట మోసే తల్లిని ‘తీరం వెంట నడుస్తున్న సముద్రంలా’ చూస్తారు. ఆ పోలిక చదివినప్పుడు ఆమె మోస్తున్న కుటుంబ బాధ్యత, ఆమె లోపల దాచుకున్న కష్టం మనకు గుర్తుకొస్తాయి. చేపల వాసనతో, ఒంటి మీద ఉప్పు చారలతో కనిపించే తల్లి జీవితం పట్ల కవి చూపే గౌరవం మనసుకు తాకుతుంది.
ఈ జీవితాలను చెప్పడానికి వెంకట్ వాడే భాష కూడా వాటికి దగ్గరగా ఉంటుంది. పల్లెలో మనుషులు మాట్లాడుకునే మాటలు, పనిలో వినిపించే పదాలు, పెద్దలు చెప్పే పలుకులు ఆయన కవితల్లో సహజంగా వస్తాయి. ఆ మాటల్లోనే ఆ మనుషుల అనుభవం దాగి ఉంటుంది. అందుకే ఆయన భాషను అర్థం చేసుకోవాలంటే ఆ బతుకును కూడా కొంత తెలుసుకోవాలి.
‘మెద’లో పల్లె బతుకు మరింత విస్తృతంగా కనిపిస్తుంది. కరువు, రైతుల మరణాలు, కుటుంబం గడవడానికి పడే కష్టం, కల్లుగీత వృత్తిలోని ఇబ్బందులు వంటి అంశాలు ఈ సంపుటిపై వచ్చిన సమీక్షలో కనిపిస్తాయి. పల్లెలో మనిషి కష్టం చుట్టూ ఎన్నో సమస్యలు ఎలా అల్లుకుంటాయో ఈ కవితలు తెలియజేస్తాయి. అదే పుస్తకానికి అనుబంధంగా ఉన్న ‘నీలి’ దీర్ఘకవితలో ప్రేమ, చెరువు, పక్షులు, ఏకాంతం కలిసి వస్తాయి.
ఒకే రచనలో సమాజపు బాధతోపాటు మనిషి వ్యక్తిగత అనుభూతికి కూడా చోటు ఇవ్వడం వెంకట్ కవిత్వంలోని విస్తృతిని చూపిస్తుంది.
‘చందమామలు’లో ఆయన చిన్న కవితలతో పెద్ద భావాలను చెప్పే ప్రయత్నం చేశారు. డాక్టర్ బెల్లి యాదయ్య పరిశీలన ప్రకారం ఈ పుస్తకంలో 214 చిన్న కవితలు ఉన్నాయి. శంకర్ వేసిన బొమ్మలు కూడా వాటికి తోడయ్యాయి. మూడు పాదాల్లో ఒక దృశ్యాన్ని చూపించి, దాని గురించి మనం మరింత ఆలోచించేలా చేస్తారు. అలలు కొడుతున్నా ఒడ్డు ఓపికగా నిలబడటంలో మనిషి సహనాన్ని చూడవచ్చు. చేపల కదలికల్లో మనుషుల అనుభూతులు కనిపించవచ్చు. చిన్న చేపల పేరైన ‘చందమామలు’ను చిన్న కవితలకు పెట్టడం కూడా ఆయన వృత్తి అనుభవంతో కలిసిన ఆలోచన. కవిత చిన్నదైనా అది మనసులో మిగిల్చే భావం చాలాసేపు వెంట ఉంటుంది.
వెంకట్ ప్రకృతిని చూసే తీరు కూడా మనసుకు దగ్గరగా ఉంటుంది. ‘గంగమ్మ వాయనం’లో నీటి కింద ఆకాశం పరుచుకొని ఉన్న దృశ్యాన్ని చూపిస్తారు.
చెరువు, వెన్నెల, పక్షులు, చెట్లు మనిషి అనుభూతితో కలిసి కనిపిస్తాయి. కవిత చివర ప్రకృతిని అమ్మలేని ఆస్తిగా భావిస్తారు. ఈ భావాన్ని మనిషికి ప్రకృతితో ఉన్న సంబంధం వైపు నుంచి చదివితే, చెరువూ చెట్టూ అతని జ్ఞాపకాలలో, ప్రేమలో, రోజువారీ బతుకులో ఎంత భాగమయ్యాయో తెలుస్తుంది. వాటితో ఉన్న అనుబంధాన్ని డబ్బుతో కొలవడం ఎంత కష్టమో కూడా ఆలోచింపజేస్తుంది.
‘తాళ్ల మటం’లో చెట్లతో మనిషికి ఉన్న సంబంధాన్ని కుటుంబానికి దగ్గరగా తీసుకొస్తారు. ‘ఈదే తల్లి తాడే తండ్రి’ అన్న మాటలో, ఆ చెట్ల మీద బతుకు సాగించే మనిషికి అవి ఎంత ముఖ్యమో తెలుస్తుంది. ‘మాట తప్పిన ఋతువు, మూటకట్టుకున్న కరువు’ అన్న మాటల్లో కాలం కలిసి రాకపోతే కుటుంబం మీద పడే భారం కనిపిస్తుంది.
మాట, మూట అనే పదాలు వినడానికి దగ్గరగా ఉండటంతో ఆ భావం మనకు బాగా గుర్తుండిపోతుంది. ఆయన కవితల్లో పలుకుబడికి ఉండే లయ ఇలాగే భావాన్ని మరింత బలంగా వినిపిస్తుంది.
‘దాపు’ కవితలో మారుతున్న పల్లె జీవితం, రాజకీయాల పట్ల నిరాశ, బతుకుకు భరోసా కోసం వెతుకుతున్న మనిషి కనిపిస్తారు.
చేపలు లారీల్లో తరలిపోతుంటే తాను మాత్రం గులకరాళ్ల వెంట మిగిలిపోతున్నానన్న భావంలో, సంపదకు దూరమవుతున్న శ్రమజీవి బాధను చూడవచ్చు. ఓటు వేసిన గుర్తు తప్ప తనకు ఏమి మిగిలిందనే ప్రశ్న కూడా కవితలో వినిపిస్తుంది. ఈ మాటల్లో సామాన్య మనిషి ఆశ, ఆ ఆశ నెరవేరనప్పుడు కలిగే దిగులు ఉన్నాయి. చివరికి తన లోపలే ఒక ఆశ్రయాన్ని వెతుక్కోవడం, బయట జరుగుతున్న మార్పులు మనిషి మనసును ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో చూపిస్తుంది.
ఆ మనసులోని బాధ ‘నెనరు లేని నెమరు’లో మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ‘ఏకాంతం అవుదామంటే ఒంటరితనం వదలట్లేదు’ అనే మాటలో మనిషి కోరుకునే ప్రశాంతతకూ, అతను అనుభవించే వెలితికీ మధ్య తేడా తెలుస్తుంది. మనకు తోడుగా ఉండే జ్ఞాపకాలు ఉన్నాయి.
మునాసు వెంకట్ సాహిత్యం మనకు కష్టపడి జీవించే మనుషులను మరింత దగ్గరగా పరిచయం చేస్తుంది. వాళ్ల బాధను వినేలా, వాళ్ల పనిని గౌరవించేలా, వాళ్ల మాటను అర్థం చేసుకునేలా చేస్తుంది. చెరువొడ్డున వినిపించిన ఒక పలుకు ఆయన కవితలోకి వచ్చి మన మనసును తాకుతుంది.
ఒక తల్లి మోసే చేపల గంపలో కుటుంబం మొత్తం బతుకు కనిపిస్తుంది. ఒక చెట్టులో మనిషికి దొరికే తోడు కనిపిస్తుంది. మన చుట్టూ ఉన్న జీవితాన్ని శ్రద్ధగా చూడటం నేర్పించే ఈ లక్షణమే ఆయన కవిత్వాన్ని గుర్తుంచుకునేలా చేస్తుంది.
రమేష్ బాబు కాంచనపల్లి, 9912009999
కామెంట్‌లు (0)