ఆమెకు వచ్చిన ఆహ్వానం

ఆమెకు వచ్చిన ఆహ్వానం గురించి చెప్పినప్పుడు, నేను మొదట అడిగిన ప్రశ్న ఇది.

“నువ్వు ఒప్పుకున్నావా?”

ఆమె నవ్వింది.

“అందుకే నీ దగ్గరకు వచ్చాను.”

“అంటే?”

“వెళ్లాలా వద్దా అని కాదు. ఏం మాట్లాడాలో అర్థం కావడం లేదు.”

ఆమె ఫోన్‌ నా ముందు పెట్టి ఓ ఇన్విటేషన్ చూపించింది. ఒక విశ్వవిద్యాలయం మీడియా స్టడీస్‌ విభాగం నుంచి వచ్చిన ఆహ్వానం. ప్రజాస్వామ్యంలో మీడియా పాత్రపై విద్యార్థుల సదస్సు.

‘మీడియా.. ప్రజాస్వామ్యానికి నాలుగో స్తంభమా? కార్పొరేట్‌ ప్రచార సాధనమా?’ అన్న అంశంపై ఆమె మాట్లాడాలని కోరుతున్నారు.

‘‘నిన్నెందుకు ఎంచుకున్నారో తెలుసా?” అడిగాను.

“నాకే ఆశ్చర్యంగా ఉంది.”

“నీ రైతుల కథనం గుర్తుందా?”

ఆమె ముఖంలో కొంచెం వెలుగు కనిపించింది. రెండు వారాల క్రితం ఒక ధాన్యం కొనుగోలు కేంద్రానికి వెళ్లి, అక్కడ రైతులు పడుతున్న ఇబ్బందులపై ఆమె ఒక కథనం రాసింది. ఆమె తను చూసిన అనుభవాన్ని రాసిన తీరు చాలా బావుంది. ఆ కథనాన్ని విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు చర్చించారట. వారిలో ఒకరు ఆమెను సంప్రదించి, సదస్సులో మాట్లాడాలని కోరారు.

“అయితే వాళ్లు నిన్ను నీ రచన చూసి పిలిచారు. నా పరిచయం వల్ల కాదు,” అన్నాను.

“అది నాకు తెలుసు రామ్‌.”

“మరి?”

“నువ్వు ఏం చెబుతావో వినాలని వచ్చాను.”

నేను నవ్వాను.

“ముందు ఒక పని చెయ్‌. ప్రసంగం రాయడానికి కూర్చోవద్దు. నీకు వచ్చిన ప్రశ్నలు రాసుకో.”

“ఏ ప్రశ్నలు?”

“నువ్వు ఆ ధాన్యం కొనుగోలు కేంద్రానికి వెళ్లినప్పుడు ఏం చూశావో గుర్తు చేసుకో. ఆ రైతుల సమస్య పత్రికలో వార్తగా వచ్చినప్పుడు ఏమైంది? అదే రోజు మరో పెద్ద వార్తకు ఎంత ప్రాధాన్యం దక్కింది? ఈ రెండింటి మధ్య తేడా ఎందుకు వచ్చింది? నీకు వచ్చిన ప్రశ్నలతో మొదలుపెట్టు.”

ఆమె నోటుపుస్తకం తెరిచింది.

“మీడియా ప్రజల కోసం పనిచేస్తుందా? వార్త విలువను ఎవరు నిర్ణయిస్తారు? ప్రజలకు అవసరమైన వార్తకూ, ప్రజలు ఎక్కువగా చూసే వార్తకూ మధ్య తేడా ఏమిటి?”

ఆమె రాస్తున్న తీరు చూస్తుంటే, ప్రసంగం అప్పుడే మొదలైందనిపించింది.

“ఇంకో ప్రశ్న,” అన్నాను.

ఆమె తలెత్తింది.

“ఒక వార్తకు ఎక్కువ మంది స్పందించకపోతే, అది తక్కువ విలువైన వార్త అవుతుందా?”

ఆమె కాసేపు ఆలోచించింది.

“కాదు. కానీ దాన్ని ప్రజలకు చేరవేయడం జర్నలిస్టు బాధ్యత కదా?”

“అదే నీ ప్రసంగంలో ఉండాలి.”

ఆమె నన్ను చూసింది.

“నువ్వు చెప్పేది చాలా సులభంగా అనిపిస్తుంది రామ్‌. నేను మాట్లాడబోతే అంత సులభంగా ఉండదు.”

“నువ్వు నా మాటలు మాట్లాడితే కష్టమే. నీకు తెలిసినది మాట్లాడు. తెలియనిది తెలిసినట్టు చెప్పకు. ప్రశ్న అడిగితే భయపడకు. సమాధానం తెలియకపోతే తెలియదని చెప్పు.”

“అంతేనా?”

“అంతే.”

ఆమె నోటుపుస్తకం మూసేసింది.

“నువ్వు ఇంతకంటే ఎక్కువ చెప్పవని నాకు తెలుసు.”

ఆ మాటలో ఫిర్యాదు లేదు. నమ్మకం ఉంది. సదస్సు జరిగిన రోజు నేను కూడా విశ్వవిద్యాలయానికి వెళ్లాను. నిజానికి, ఆహ్వానం అందుకున్నప్పటి నుంచి ఆమె ఎంత సిద్ధమైందో తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి నాలో ఉంది. సభలోకి వెళ్లేసరికి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు వచ్చి కూర్చున్నారు. వేదిక మీద ముగ్గురు వక్తలకు కుర్చీలు వేశారు. ఆమె చేతిలో కొన్ని కాగితాలు పట్టుకుని కూర్చుంది. నన్ను చూసి చిన్నగా నవ్వింది. ఆ నవ్వులో ఉత్సాహం కంటే కొంచెం భయం ఎక్కువగా కనిపించింది. ఆమె పేరు ప్రకటించినప్పుడు చప్పట్లు వినిపించాయి. మైక్‌ దగ్గరకు వెళ్లి కాగితాలు సర్దుకుంది. మొదటి వాక్యం చెప్పడానికి ముందు ఒక్క క్షణం ఆగింది.

“ఒక రైతు పంట అమ్ముకోవడానికి నాలుగు రోజులు కొనుగోలు కేంద్రం దగ్గర ఎదురుచూస్తున్నాడు. అదే సమయంలో ఒక ప్రముఖుడి పెళ్లి జరుగుతోంది. ఆ పెళ్లి గురించి టెలివిజన్‌ ఛానళ్లు గంటల తరబడి చర్చించాయి. పత్రికలు పతాక శీర్షికలతో ప్రచురించాయి. కానీ, కొనుగోలు కేంద్రంలో రైతు వార్త ఓ మూలకు నెట్టబడింది. రెండింటిలో ఏది వార్త కావాలని నేను అడగడం లేదు. రెండూ వార్తలే కావచ్చు. కానీ ఒకదానికి గంటలు, మరొకదానికి కొన్ని సెకన్లు మాత్రమే ఎందుకు దక్కుతున్నాయని అడుగుతున్నాను.”

సభలో నిశ్శబ్దం ఏర్పడింది. నేను కుర్చీలో వెనక్కి వాలాను. ఆమె కొనసాగించింది.

“వార్తకు ప్రాధాన్యం నిర్ణయించేటప్పుడు ప్రజల ఆసక్తిని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. కానీ ప్రజల ఆసక్తి అంటే మార్కెట్‌ కోరుకునేదేనా? ప్రజలు ఏం చూడాలనుకుంటున్నారో చూపించడమే మీడియా బాధ్యత అయితే, ప్రజలు చూడని సమస్యలను వాళ్ల ముందుకు తీసుకురావాల్సిన బాధ్యత ఏవరిది?”

ఒక విద్యార్థి తలెత్తి చూశాడు. ముందు వరుసలో కూర్చున్న అధ్యాపకుడు నోట్సు రాసుకోవడం మొదలుపెట్టాడు.

“కార్పొరేట్‌ యాజమాన్యాలు మీడియాను నడపడం ఒక్కటే సమస్య కాదు. మీడియా సంస్థకు ఆదాయం కావాలి. అందువల్ల, సమస్య ఎక్కడ మొదలవుతుందంటే.. ఏ వార్త ప్రచురించాలి, ఏ వార్తను వదిలేయాలి అన్న నిర్ణయంలో ప్రజాప్రయోజనం కంటే లాభం ముందుకు వచ్చినప్పుడు. అప్పుడు వార్త ప్రజల జీవితాన్ని ప్రతిబింబించదు. మార్కెట్‌కు ఉపయోగపడే జీవితాన్నే చూపిస్తుంది.”

ఆమె రైతుల కథనాన్ని ప్రస్తావించింది. కొనుగోలు కేంద్రంలో ఎదురైన ఒక వృద్ధ రైతు మాటను చెప్పింది. తన కథనం ప్రచురితమైన తర్వాత కూడా ఆ రైతు సమస్య వెంటనే పరిష్కారం కాలేదని అంగీకరించింది.

“ఒక వార్త రాసినంత మాత్రాన వ్యవస్థ మారిపోదు. జర్నలిజం ప్రతి సమస్యకు పరిష్కారం చూపకపోవచ్చు. కనీసం సమస్య ఉందనే వాస్తవాన్ని ప్రజల నుంచి దాచకూడదు.”

ఆమె చివరి వాక్యం చెప్పి కాగితాలను పక్కన పెట్టింది. చప్పట్లు వినిపించాయి. నేను కూడా చప్పట్లు కొట్టాను. ఆమె నన్ను చూసింది. ఆ చూపు ఒక్క క్షణమే. కానీ ఆ క్షణంలో ఆమెకు నేను ఏమనుకుంటున్నానో తెలిసిందని నాకు అనిపించింది. ప్రశ్నల సమయం మొదలైంది. ఒక విద్యార్థి మైక్‌ తీసుకున్నాడు.

“మీరు ప్రజాప్రయోజనమే వార్తకు ప్రాతిపదిక కావాలని చెబుతున్నారు. కానీ ప్రజలు చూడని వార్తను ఛానల్‌ ప్రసారం చేస్తే అప్పుడు సంస్థ నష్టపోతుంది. ఉద్యోగులు నష్టపోతారు. ఈ వాస్తవాన్ని ఎలా చూస్తారు?”

ఆమె సమాధానం చెప్పడానికి ముందు నీళ్లు తాగింది. నేను ఆమె వైపు చూశాను. ఆమె మాత్రం విద్యార్థినే చూస్తోంది.

“మీ ప్రశ్నలో ఒక వాస్తవం ఉంది. మీడియా సంస్థలు ఆర్థికంగా నిలబడాలి. కానీ ఒక వార్తను ప్రజలు చూడకపోవడానికి కారణం వాళ్లకు ఆ సమస్యపై ఆసక్తి లేకపోవడమేనా? లేక ఆ సమస్యను వాళ్లకు అర్థమయ్యేలా, వాళ్ల జీవితంతో సంబంధం కలిపి చెప్పడంలో మనం విఫలమయ్యామా? ఈ రెండింటినీ వేరు చేసి చూడాలి.”

ఆమె కాసేపు ఆగింది.

“రైతుల సమస్యను ఒక గణాంకంగా చెబితే చాలామందికి ఆసక్తి కలగకపోవచ్చు. కానీ అదే రైతు అప్పు తీర్చలేక తన పిల్లల చదువు ఆపాల్సి వచ్చిందని చెబితే, అది ఆ మనిషి జీవితంతో సంబంధం కలుపుతుంది. వార్తను ఆకర్షణీయంగా చెప్పాలి. అదే సమయంలో ఆకర్షణ కోసం వాస్తవాన్ని పక్కన పెట్ట కూడదు.”

ఆమె సమాధానం ముగిసిన తర్వాత విద్యార్థి తల ఊపాడు. ఇంకో ప్రశ్న వచ్చింది.

“మీరు మార్కెట్‌ ప్రభావం గురించి మాట్లాడారు. కానీ ప్రజలు కూడా సంచలన వార్తలనే ఎక్కువగా చూస్తున్నారు కదా? అప్పుడు మీడియాను మాత్రమే తప్పుపట్టడం ఎంతవరకు సరైంది?”

ఈసారి ఆమె ముఖంలో చిరునవ్వు కనిపించింది.

“ప్రజల ఎంపికను గౌరవించాలి. కానీ ప్రజలు ఎంచుకునే అవకాశాలు ఎలా తయారవుతున్నాయో కూడా చూడాలి. మనం రోజూ ఒకే రకమైన వార్తలను చూపిస్తూ, ముఖ్యమైన సమస్యలకు చోటు ఇవ్వకుండా ఉంటే, ప్రజల ఆసక్తి సహజంగా ఏర్పడిందని ఎలా చెప్పగలం?”

ఆమె చెప్పిన ఆ మాట నా మనసులో నిలిచిపోయింది. మనకు తెలిసిన సత్యాన్ని మరొకరు తమ అనుభవం నుంచి తిరిగి చెప్పినప్పుడు, అది కొత్త వెలుగులో కనిపిస్తుంది. ఆమె ప్రసంగం నన్ను ఆకట్టుకున్నది అందుకే. ఆమె నా మాటలను పునరావృతం చేయలేదు. నేను అడిగిన ప్రశ్నలను తన అనుభవంతో ముందుకు తీసుకెళ్లింది. సదస్సు ముగిసేసరికి చాలామంది ఆమె దగ్గరకు వచ్చారు. విద్యార్థులు మాట్లాడారు. ఒక అధ్యాపకురాలు ఆమె కథనం ఎక్కడ చదవవచ్చో అడిగారు. నిర్వాహకులు ధన్యవాదాలు చెప్పారు. నేను కొంచెం దూరంగా నిలబడ్డాను. ఆమెను కలవడానికి వచ్చినవాళ్లందరూ వెళ్లిపోయాక, ఆమె నా దగ్గరకు వచ్చింది.

“ఎలా ఉంది?”

ఆ ప్రశ్న అడిగేటప్పుడు ఆమె కళ్లలో ఇంకా వేదిక మీదున్న వెలుగు ఉంది. కానీ నా సమాధానం కోసం ఎదురుచూస్తున్న అమ్మాయి కూడా అందులోనే కనిపించింది.

“బాగుంది.”

ఆమె ముఖం చిట్లించింది.

“అంతేనా?”

“నువ్వు ఇంకా బాగా మాట్లాడగలవు.”

“రామ్‌!”

ఆమె కోపంగా చూసింది. నేను నవ్వాను.

“నిజంగానే బాగుంది. ముఖ్యంగా ప్రశ్నలకు ఇచ్చిన సమాధానాలు.”

“ఆ ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పేటప్పుడు నాకు నువ్వే గుర్తొచ్చావు.”

ఆమె మాట పూర్తయ్యాక నా వైపు చూసింది. ఆ చూపులో కృతజ్ఞత ఉంది. అంతకంటే ఎక్కువగా, తాను సాధించిన దాన్ని నాతో పంచుకోవాలనే ఆత్మీయత ఉంది.

“నువ్వు నాకు ప్రసంగం రాసివ్వలేదు,” అంది.

“రాసివ్వాలా?”

“వద్దు. నువ్వు ప్రశ్నలు అడిగావు. నేను సమాధానాలు వెతుక్కున్నాను. ఈ రోజు మాట్లాడింది నేను. కానీ నేను ఆలోచించలేని చోట నువ్వు నన్ను ఆలోచింపజేశావు.”

ఆమె గొంతు కొద్దిగా తగ్గింది.

“అందుకే నువ్వంటే నాకు..”

వాక్యం పూర్తి చేయలేదు. కొన్ని భావాలకు వాక్యం అవసరం ఉండదు. వాటిని పూర్తిచేయడానికి ఎదుటివాళ్లకు అర్థం చేసుకునే మనసుంటే చాలు.

“పోదామా?” అన్నాను.

ఆమె తల ఊపింది. విశ్వవిద్యాలయం మెట్లు దిగుతున్నప్పుడు, ఒక విద్యార్థి వెనక నుంచి పిలిచాడు.

“మేడమ్‌!”

ఆమె వెనక్కి తిరిగింది.

“మీరు చెప్పిన రైతుల కథనం మాకు పంపిస్తారా? మా తరగతిలో చర్చించాలనుకుంటున్నాం.”

“తప్పకుండా,” అంది ఆమె.

మళ్లీ నా వైపు తిరిగింది. ఆ చిన్న సంభాషణ ఆమెకు ఎంత సంతోషాన్నిచ్చిందో ఆమె నవ్వే చెప్పింది.

“రామ్‌…”

“ఏంటి?”

“నువ్వు గర్వపడుతున్నావా?”

నేను ఆగి ఆమెను చూశాను.

“నువ్వు మాట్లాడుతున్నప్పుడు నేను నీ గురించి గర్వపడాలా అని ఆలోచించలేదు. నువ్వు చెప్పిన మాటల గురించి ఆలోచించాను.”

ఆమె నవ్వు కొద్దిగా తగ్గింది.

“అంటే?”

“అంటే, నువ్వు నా దగ్గర నేర్చుకున్నావని కాదు. నీకు నువ్వుగా ఆలోచించడం నేర్చుకున్నావని సంతోషపడ్డాను.”

ఆమె నడక ఆపింది. చుట్టూ విద్యార్థులు వెళ్తున్నారు. చెట్ల మధ్య నుంచి సాయంత్రపు వెలుతురు మెట్ల మీద పడుతోంది. ఆమె నా చేతిని మెల్లగా పట్టుకుంది.

“నన్ను నువ్వు ఎప్పుడూ నీ వెనక నడవాలని కోరుకోలేదు రామ్‌?”

ఆ ప్రశ్నకు వెంటనే సమాధానం చెప్పలేదు. ఆమె చేతిలో నా చెయ్యి ఉంది. ఆమె కళ్లలో నా మీద ప్రేమ ఉంది. ఆ ప్రేమలో ఇప్పుడు మరో భావం చేరింది.. నేను తనకు అండగా ఉన్నాననే భరోసా మాత్రమే కాదు, తనను తాను కనుగొనడానికి సహాయం చేసిన మనిషి పట్ల గౌరవం.

“నీ పక్కన నడిస్తే చాలు,” అన్నాను.

ఆమె నా చేతిని ఇంకాస్త గట్టిగా పట్టుకుంది.

“అందుకే నిన్ను ఇంతగా ప్రేమిస్తానేమో.”

ఆ మాట చెప్పి ముందుకు నడిచింది. నేను ఆమెతోపాటు నడిచాను.

రామ్‌