మనం విశ్రమించేది లేదు!

నవంబర్ ఒకటిన ఢిల్లీలోని రాంలీలా మైదానంలో వెల్లువెత్తిన అపారమైన ప్రజానీకం ఒక పోరాట శంఖారావాన్ని మోగించింది. దసరా పండుగ సందర్భంగా రావణ దహన కార్యక్రమాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఆ మైదానం, ఈసారి సమాజంలో వేళ్లూనుకుపోయిన సమకాలీన దుష్టశక్తులను అంతం చేయాలనే కొత్త సందేశాన్ని వినిపించింది. భారత ప్రజలకు రాజ్యాంగం కల్పించిన అత్యంత కీలకమైన హక్కుల్లో ఒకటైన ఓటు హక్కును లాక్కోవాలని ఉన్మాదంగా ప్రయత్నిస్తున్న శక్తులను అంతమొందించాలనే సంకల్పాన్ని వ్యక్తం చేయడమే ఈ సభ ప్రధాన ఉద్దేశం. గతేడాది బీహార్‌లో ప్రారంభమైన ఓటరు జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR) ప్రక్రియ ద్వారా ఈ దుష్ట ప్రయత్నానికి వ్యతిరేకంగా సాగుతున్న పోరాట పరిణామాలను ‘పీపుల్స్ డెమోక్రసీ’ ఇప్పటికే నమోదు చేసింది. అప్పటి నుంచి నేటి వరకు ఈ పోరాటం అనేక మలుపులు తిరుగుతూ, వ్యతిరేకత, నిరసనల ప్రవాహాలను ఒకే తాటిపైకి తీసుకొచ్చింది.

రాంలీలా మైదానం దేశవ్యాప్తంగా తిరుగుబాటు భావనతో ఉన్న ప్రజలను ఒక్కచోట చేర్చింది. గత పుష్కర కాలంగా ఆరెస్సెస్‌-బీజేపీ కూటమి నాయకత్వంలో కొనసాగుతున్న కార్పొరేట్-మతతత్వ కూటమికి వ్యతిరేకంగా పోరాడేందుకు కట్టుబడిన రాజకీయ శక్తులన్నింటికీ విస్తృత వేదికగా అవతరించిన ఇండియా కూటమి ఈ ఐక్య సమీకరణకు నాయకత్వం వహించడం సహజమే. సర్‌ ప్రక్రియ నిర్వహణ ఈ పోరాటం దేశవ్యాప్త స్వరూపాన్ని సంతరించుకుందని నిరూపించింది. ఓటర్లను పెద్ద ఎత్తున ఓటు హక్కుకు దూరం చేసే ప్రయత్నం జరుగుతోందన్న విషయం ఎలాంటి సందేహానికీ తావు లేకుండా స్పష్టమైంది. ఈ ప్రక్రియ పూర్తయిన రాష్ట్రాలతో పాటు చివరి దశలో ఉన్న రాష్ట్రాల్లో కలిపి సుమారు 13.5 కోట్ల మంది ఓటర్ల పేర్లను తొలగించారు. ఇది మన దేశ జనాభాలో చాలా గణనీయమైన సంఖ్య.

సర్‌‌పై మోడీ-షా ద్వయం ముద్ర

ఈ ప్రక్రియను అత్యంత విభజనాత్మకంగా నిర్వహిస్తున్నారు. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా జ్ఞానేశ్ కుమార్ ఎంపిక యాదృచ్ఛికంగా జరిగింది కాదు. ఆర్టికల్ 370 రద్దు, అయోధ్యలో రామమందిర నిర్మాణం వంటి ఆరెస్సెస్‌-బీజేపీ కూటమి ప్రధాన ఎజెండా అంశాల అమలులో ఆయన గతంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. అందువల్ల ఈ బాధ్యతకు ఆయన ఎంపిక సరిపోయింది. ‌సర్‌ ప్రారంభమై దాదాపు ఏడాదిన్నర గడిచిన తర్వాత కూడా, ఈ పూర్తిగా మోసపూరితమైన ప్రక్రియ ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా కొత్త ఓటరు జాబితాలను రూపొందించాలనే లక్ష్యంతో ముందుకు సాగుతున్నారు. జ్ఞానేశ్ కుమార్‌కు మిగిలిన ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లతో కూడా ఏకాభిప్రాయం లేదు. మోడీ-షా ద్వయం ముద్ర స్పష్టంగా కనిపిస్తున్న ఈ ఆలోచనా విధానం, ఈ ప్రక్రియ ఎంతటి ఒంటరితనాన్ని ఎదుర్కొంటోందో ఇది తెలియజేస్తోంది. వాస్తవానికి, ఈ ప్రక్రియ అసలు లక్ష్యం భారత పౌరసత్వాన్ని మతపరమైన గుర్తింపు ఆధారంగా తిరిగి నిర్వచించడమేనన్న విషయం కూడా స్పష్టమవుతోంది. చొరబాటుదారులను దేశం నుంచి వెళ్లగొడతామనే నినాదంతో ఈ ప్రక్రియను సమర్థిస్తున్నారు. నిజానికి, కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా ‘గుర్తించండి, తొలగించండి, దేశం నుంచి పంపించండి’ (Detect, Delete and Deport) అనే నినాదం ద్వారా ఈ ప్రక్రియ లక్ష్యాలను బహిరంగంగానే వెల్లడించారు.

అయితే, ఈ ప్రక్రియలో దళితులు, ఆదివాసీలు, వలస కార్మికులు, మహిళలు వంటి అణగారిన వర్గాలకు చెందిన నిజమైన ఓటర్ల పేర్లు కూడా అసమానంగా, పెద్ద సంఖ్యలో తొలగించబడ్డాయి. ‌సర్‌ ప్రక్రియకు వ్యతిరేకంగా క్షేత్రస్థాయిలో ఎంతటి తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తమైందంటే, ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ స్వయంగా ఇప్పుడు బహిరంగంగా స్పందిస్తూ, 1.7 కోట్ల మంది హిందువుల పేర్లు ఓటరు జాబితాల నుంచి తొలగించబడ్డాయని చెబుతున్నారు. రాంలీలా మైదానంలో ఉవ్వెత్తున ఎగసిన ప్రజా ఆగ్రహం ఎంత బలంగా, నిర్దిష్ట లక్ష్యంతో ముందుకు సాగిందంటే, జ్ఞానేశ్ కుమార్‌ను కాపాడేందుకు ప్రభుత్వం, దాని అత్యున్నత స్థాయి నాయకత్వం ఎలాంటి వెనుకాడని వైఖరిని అవలంబిస్తున్నాయి. సెప్టెంబర్ 23న ‘ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్’ నిర్వహించిన పరిశోధనాత్మక కథనం, సర్‌ నిర్వహణలో చట్టపరమైన, విధాన పరమైన ఉల్లంఘనలు జరిగాయని, ఎన్నికల సంఘం అంతర్గతంగానే విభేదాలు ఉన్నాయని బయటపెట్టింది. అప్పటి నుంచి జ్ఞానేశ్ కుమార్ ప్రజలకు కనిపించడం లేదు. నేటికీ స్వతంత్ర మీడియాతో పాటు, ఇప్పుడు ప్రధాన స్రవంతి మీడియాలోని కొన్ని విభాగాలు కూడా ఈ ప్రక్రియలో జరిగిన భారీ స్థాయి అక్రమాలకు సంబంధించిన వాస్తవాలను, పత్రాధారాలను వెలుగులోకి తెస్తున్నాయి.

అణచివేతలపై పెరుగుతున్న తిరుగుబాటు

ఓటు హక్కును కాపాడుకోవడానికి సాగుతున్న ఈ భారీ ప్రజాస్వామ్య పోరాటంలో ప్రజలు తీవ్ర నిర్బంధాలను, అణచి వేతను ఎదుర్కొన్నారు. నిరసనలకు అధికారికంగా కేటాయించిన ప్రదేశంగా ఉన్న జంతర్ మంతర్ హోదాను తొలగించే స్థాయికి కూడా ప్రభుత్వం వెళ్లింది. అయితే, లక్షలాది మంది ప్రజలు రాంలీలా మైదానంలో సమావేశం కావడం ద్వారా ఈ ప్రయత్నం విఫలమైందని నిరూపించారు. దీనికి ఒక రోజు ముందు, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌పై బహిరంగ అభిశంసన తీర్మానాన్ని ఆమోదించారు. అందులో తక్షణమే అమలు చేయాల్సిన కనీస డిమాండ్లను స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు. అవి: జ్ఞానేశ్ కుమార్‌ను పదవి నుంచి తొలగించడం, సర్‌ ప్రక్రియను నిలిపివేసి వెనక్కి తీసుకోవడం, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌తో పాటు ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకంలో కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థకు మాత్రమే పూర్తి అధికారం కల్పించిన చట్టాన్ని సవరించడం. అన్ని ప్రతిపక్ష రాజకీయ పార్టీలు, పార్లమెంటులోని వాటి ప్రతినిధులు, పౌర సమాజ సంస్థలు, ఓటరు జాబితాల నుంచి పేర్లు తొలగించబడిన బాధితులు కలిసి ఈ తీర్మానాన్ని ఆమోదించడం పరిస్థితి తీవ్రతను తెలియజేసింది. రాంలీలా మైదానం ప్రజల్లో పెరుగుతున్న తిరుగుబాటు భావనకు వేదికగా నిలిచినప్పటికీ, ప్రతిపక్షాలు చేసిన ఈ డిమాం డ్లలో మరో కోణం కూడా ఉందనే విషయాన్ని మనం విస్మరించకూడదు. ఈ అంశాలపై బీజేపీకి నమ్మదగిన వివరణ లేదు. వాటిని ఖండించడానికి తగిన వాస్తవ ఆధారాలు కూడా లేవు. ‘వినాశకాలే విపరీత బుద్ధి’ అన్న సంస్కృత సామెత చెప్పి నట్లుగా, అమిత్ షా, ఆయన అనుచరులు తమను తాము అప్రతిష్ఠపాలు చేసుకున్న బురదను మరింతగా బయటకు చల్లుకుంటున్నారు.

చొరబాటుదారుల పేరుతో తప్పుడు ప్రచారం

హైదరాబాద్‌లో జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో అమిత్ షా ఏమాత్రం వెనుకాడకుండా మాట్లాడుతూ, ప్రతి ఒక్క చొరబాటు దారుడిని బీజేపీ దేశం నుంచి పంపిస్తుందని ప్రకటించారు. సర్‌‌ను వ్యతిరేకించడం అక్రమ చొరబాటుదారులను కాపాడేందుకేనని ఆరోపించారు. 13 కోట్ల మందికి పైగా ఓటర్ల పేర్లు తొలగించబడ్డాయన్న వాస్తవాన్ని, ఎన్నికల సంఘం పత్రాలు, సుప్రీంకోర్టులో సమర్పించిన అఫిడవిట్ కూడా ధ్రువీకరిస్తున్నప్పటికీ, వాటిని పట్టించుకోకుండా తొలగించబడిన వారిలో మూడు కోట్ల మంది చొరబాటుదారులేనని అమిత్ షా ప్రకటించారు. ఆయన అడుగుజాడల్లోనే నడుస్తూ, ఆయన జూనియర్ సహచరుడు, బీజేపీ అధ్యక్షుడు నితిన్ నబీన్ కోల్‌కతాలో మాట్లాడుతూ, ఆరు కోట్ల మంది చొరబాటుదారుల పేర్లు ఓటరు జాబితాల నుంచి తొలగించబడ్డాయని ప్రకటించారు. ఇక పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి సువేందు అధికారి కూడా వెనుకబడకుండా, సర్‌ ఉద్దేశం చొరబాటుదారులను బయటకు పంపించి బంగ్లాదేశ్‌కు తరలించడమేనని చెప్పారు.

అయితే, ఈ నాయకులు ‌సర్‌ ప్రక్రియ ద్వారా వెలుగులోకి వచ్చిన గణాంకాలను పరిశీలించడానికి కూడా ప్రయత్నించలేదు. వాస్తవం ఏమిటంటే, ఆరు రాష్ట్రాల్లో మొత్తం 9.86 కోట్ల మంది ఓటర్ల పేర్లు తొలగించబడగా, వారిలో కేవలం సుమారు 1,600 మందిని మాత్రమే విదేశీయులుగా నిర్ధారించారు. సహజంగానే, ఇలాంటి కల్పిత ప్రచారం ప్రతిపక్షాలపై అర్థంలేని ఆరోపణలకు దారితీసింది. ప్రతిపక్షాలు అరాచక శక్తులని, ప్రజాస్వామ్య వ్యతిరేకులని ప్రచారం చేస్తున్నారు. అంతటితో ఆగకుండా, ప్రజాస్వామ్యం కోసం, అరాచకానికి వ్యతిరేకంగా పోరాటం ప్రారంభిస్తామంటూ కొత్త నినాదాన్ని కూడా రూపొందించారు. అయితే, ఇంత భారీ స్థాయిలో చొరబాట్లు జరిగాయనే కల్పిత ఆరోపణలు అమిత్ షా అనే కేంద్ర హోంమంత్రినే బాధ్యత వహించాల్సిన పరిస్థితిలోకి నెట్టేస్తాయన్న విషయాన్ని వారు గుర్తించడం లేదు. ఎందుకంటే, దేశంలోకి చొరబాట్లను అడ్డుకోవాల్సిన ప్రధాన బాధ్యత ఆయన నేతృత్వంలోని హోం మంత్రిత్వ శాఖదే. నిజానికి, చాలా రాష్ట్రాల్లో కేంద్రంలోనూ, రాష్ట్రాల్లోనూ ఒకే పార్టీ ప్రభుత్వాలు (డబుల్ ఇంజిన్ ప్రభుత్వాలు) ఉన్నప్పటికీ, ప్రజాస్వామ్యం ఎలా ప్రమాదంలో పడిందని ప్రజలు ప్రశ్నిస్తున్నారు.

ప్రజాస్వామ్య, లౌకిక రాజ్యాంగ పరిరక్షణే కర్తవ్యం

రాంలీలా మైదానం ప్రజల్లో ఉన్న అపారమైన ఐక్యతను, దృఢ సంకల్పాన్ని చాటిచెప్పింది. దేశంలోని నలుమూలల నుంచి అన్ని రకాల అణచివేతలను, ప్రయాణ అడ్డంకులను ఎదుర్కొంటూ అక్కడికి చేరుకున్న ప్రజలు తమ పోరాటాన్ని ఆపడానికి సిద్ధంగా లేరన్న విషయం కూడా స్పష్టమైంది. పౌరులుగా తమకు లభించాల్సిన కనీస సంక్షేమ ప్రయోజనాలను పొందడానికి మార్గం చూపించే ఓటు హక్కును కోల్పోతామనే అభద్రతా భావమే వారిని ఈ పోరాటం వైపు నడిపిస్తోంది. భారతదేశం విస్తారమైన, విభిన్నమైన దేశం. అందువల్ల రాంలీలా మైదానంలో వ్యక్తమైన సంకల్పం ప్రజాస్వామ్య, లౌకిక రాజ్యాంగ పరిరక్షణ చుట్టూ మరింత బలంగా ఐక్యమవ్వాలి. ఆ రాజ్యాంగమే ప్రజలకు ఓటు హక్కును కల్పించింది. దేశ పాలనతో ప్రజలకు సంబంధాన్ని ఏర్పరిచింది. అందువల్ల ఇకపై చేయాల్సింది విశ్రమించడం కాదు. ఈ పోరాటాన్ని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లాలి. ప్రజల్లోకి మరింత లోతుగా, విస్తృతంగా వెళ్లాలి. ఆరెస్సెస్‌-బీజేపీ కూటమి అసలు స్వరూపం బయటపడింది. అయితే, అవి సాధారణ రాజకీయ శక్తులు కావు. ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడుకునే ఈ చావోరేవో పోరాటంలో వాటిని ఓడించాల్సిన అవసరం ఉంది. మనం విశ్రమించకూడదు.

(4 నవంబర్ 2026, ‘పీపుల్స్ డెమోక్రసీ’ సంపాదకీయం)