ఎల్‌నినో.. మహిళల ఆరోగ్యంపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం

ప్రకృతి ప్రకోపం ఎప్పుడూ కేవలం వాతావరణానికే పరిమితం కాదు. అది మనిషి ఆరోగ్యాన్ని, ఆహార భద్రతను, జీవనోపాధిని, కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితులను ప్రభావితం చేస్తుంది. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన కలిగిస్తున్న వాతావరణ పరిణామాల్లో ఎల్‌నినో (El Nino) ఒకటి. దీని ప్రభావంతో కొన్ని ప్రాంతాల్లో తీవ్రమైన వేడి, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో కరువు లేదా అతివృష్టి వంటి పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చు. ఈ మార్పుల ప్రభావం మహిళలపై ప్రత్యేకంగా పడే అవకాశం ఉంది.

పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని ఉపరితల జలాలు సాధారణం కంటే వేడెక్కి, ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వాతావరణ నమూనాల్లో మార్పులు కలిగించే ప్రక్రియను ఎల్‌నినో అంటారు. దీని ప్రభావం ప్రతి ప్రాంతంలో ఒకేలా ఉండదు. కొన్ని చోట్ల వర్షాలు తగ్గవచ్చు, కొన్నిచోట్ల వేడి పెరగవచ్చు, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు, వరదలు సంభవించవచ్చు. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో ఈ పరిణామాలు మరింత సంక్లిష్టంగా మారే అవకాశం ఉంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ హెచ్చరికల ప్రకారం, ఎల్‌నినో ప్రభావాలు వేడి ఒత్తిడి, నీటి కొరత, ఆహార అభద్రత, దోమల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధులు వంటి ప్రజారోగ్య సమస్యలను పెంచవచ్చు.

మహిళలపై ఎలాంటి ప్రభావాలు ఉంటాయి?

తీవ్రమైన వేడి – ఆరోగ్యానికి ముప్పు: ఇళ్లలో వంట చేయడం, నీళ్లు తెచ్చుకోవడం, పిల్లలను చూసుకోవడం, వ్యవసాయ పనులు, ఉపాధి పనులు వంటి బాధ్యతలు నిర్వహించే మహిళలు చాలాసార్లు ఎండలో ఎక్కువ సమయం గడుపుతారు. అధిక ఉష్ణోగ్రతల వల్ల నీరసం, తలనొప్పి, తల తిరగడం, అధిక చెమట, డీహైడ్రేషన్‌ వంటి సమస్యలు రావచ్చు. తీవ్రమైన సందర్భాల్లో వడదెబ్బ ప్రాణాపాయానికి దారితీయవచ్చు.
గర్భిణులు, బాలింతలకు అధిక ప్రమాదం: గర్భధారణ సమయంలో అధిక వేడి తల్లి శరీరంపై అదనపు ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది. నీరు, పోషకాహారం తగినంతగా అందకపోవడం, విశ్రాంతి లేకపోవడం పరిస్థితిని మరింత తీవ్రం చేయవచ్చు. తీవ్రమైన వేడి ప్రభావం గర్భధారణ సమస్యలు, ముందస్తు ప్రసవం, తక్కువ జనన బరువు వంటి ప్రతికూల పరిణామాలతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చని ఆరోగ్య మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి. అందువల్ల గర్భిణులు, బాలింతలకు ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం.

నీటి కొరత – కుటుంబ ఆరోగ్యంపై ప్రభావం: వర్షాలు తగ్గి నీటి లభ్యత క్షీణిస్తే, తాగునీటిని సమకూర్చే బాధ్యత ఎక్కువగా మహిళలపై పడుతుంది. కలుషిత నీటిని ఉపయోగించడం వల్ల విరేచనాలు, ఇతర నీటి ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధుల ప్రమాదం పెరుగుతుంది. నీటి కోసం ఎక్కువ దూరం వెళ్లడం వల్ల శారీరక శ్రమ, అలసట కూడా పెరుగుతాయి.

ఆహార ధరలు – పోషకాహార లోపం: కరువు లేదా పంట నష్టాల కారణంగా కొన్ని ఆహార పదార్థాల లభ్యత తగ్గి ధరలు పెరగవచ్చు. ఆదాయం పరిమితంగా ఉన్న కుటుంబాల్లో ముందుగా మహిళలు తమ ఆహారాన్ని తగ్గించుకోవడం వల్ల రక్తహీనత, పోషకాహార లోపం వంటి సమస్యలు తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉంది. పిల్లలు, గర్భిణులు, వృద్ధ మహిళల పోషక అవసరాలను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.

ఉపాధి, మానసిక ఆరోగ్యంపై ప్రభావం: వ్యవసాయ కూలీలు, ఉపాధి హామీ పనులు చేసే మహిళలు, వీధి వ్యాపారులు, నిర్మాణ రంగ కార్మికులు తీవ్రమైన వేడిలో పనిచేయాల్సి వస్తే ఆరోగ్యంతో పాటు ఆదాయ నష్టాన్ని కూడా ఎదుర్కోవచ్చు. నీటి కొరత, కుటుంబ ఖర్చుల పెరుగుదల, పిల్లల సంరక్షణ బాధ్యతలు మానసిక ఒత్తిడిని పెంచవచ్చు. ప్రకృతి వైపరీత్యాల సమయంలో మహిళల భద్రత, పారిశుధ్యం, వ్యక్తిగత గోప్యత వంటి అంశాలపైనా ప్రత్యేక దృష్టి అవసరం.

ఇది మహిళల వ్యక్తిగత బాధ్యత మాత్రమే కాదు

వాతావరణ మార్పుల నుంచి రక్షణ పొందడం కోసం మహిళలు మాత్రమే జాగ్రత్తలు తీసుకుంటే సరిపోదు. కుటుంబాలు ఇంటి పనులను పంచుకోవాలి. స్థానిక సంస్థలు సురక్షిత తాగునీరు, నీడ, ప్రజారోగ్య అవగాహన, అవసరమైన వైద్య సేవలు అందించాలి. ప్రభుత్వం వాతావరణ హెచ్చరికలను ప్రజలకు చేరవేయడంతో పాటు గర్భిణులు, బాలింతలు, వృద్ధులు, బహిరంగ ప్రదేశాల్లో పనిచేసే కార్మికుల కోసం ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకోవాలి. ముఖ్యంగా మహిళా సంఘాలు గ్రామాలు, పట్టణాల్లో ఆరోగ్య అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించి, నీటి సంరక్షణ, పోషకాహారం, వడదెబ్బ నివారణపై ప్రజలను చైతన్యపరచాలి. మహిళల ఆరోగ్యాన్ని కుటుంబ బాధ్యతగా మాత్రమే కాకుండా, ప్రజారోగ్యం మరియు సామాజిక న్యాయానికి సంబంధించిన అంశంగా చూడాలి.

ఎల్‌నినో ఒక వాతావరణ పరిణామం మాత్రమే కాదు. దాని ప్రభావాలు నీరు, ఆహారం, ఆరోగ్యం, ఉపాధి వంటి అనేక రంగాలకు విస్తరించవచ్చు. అయితే ప్రతి ప్రాంతంలోనూ ఒకే రకమైన తీవ్రత ఉంటుందని భావించకూడదు. స్థానిక వాతావరణ శాఖ హెచ్చరికలను అనుసరించడం, ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ద్వారా అనేక ప్రమాదాలను తగ్గించవచ్చు. మహిళల ఆరోగ్యం కుటుంబానికి పునాది. వారి భద్రత సమాజ బాధ్యత. ప్రకృతిని కాపాడటం, నీటిని సంరక్షించడం, ఆరోగ్యంపై అవగాహన పెంచడం.. ఇవే వాతా వరణ సవాళ్లను ఎదుర్కొనే మన సమిష్టి కర్తవ్యాలు.

ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి?

నీరు తరచుగా తాగాలి: దాహం వేసే వరకు వేచి ఉండకుండా తగినంత సురక్షితమైన నీరు తీసుకోవాలి. అధిక చెమటతో నీరసం కలిగితే వైద్య సలహా మేరకు ఓఆర్‌ఎస్‌ ఉపయోగించాలి.
ఎండ తీవ్రతను గమనించాలి. వాతావరణ శాఖ హెచ్చరికలను తెలుసుకోవాలి. సాధ్యమైనంతవరకు మధ్యాహ్నం తీవ్రమైన ఎండలో బయట పనులు తగ్గించి, పనులను ఉదయం లేదా సాయంత్రానికి మార్చుకోవాలి.
తేలికపాటి దుస్తులు ధరించాలి. గాలి ఆడే పలుచని దుస్తులు, గొడుగు లేదా టోపీ ఉపయోగించాలి. నీడలో విశ్రాంతి తీసుకోవాలి.
పోషకాహారానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. అందుబాటులో ఉన్న పప్పులు, ఆకుకూరలు, కూరగాయలు, పండ్లు, ఇతర పోషకాహార పదార్థాలను ఆహారంలో చేర్చుకోవాలి. మహిళలు తమ ఆహారాన్ని చివరగా తీసుకునే అలవాటును మార్చుకోవాలి.
గర్భిణులు ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. క్రమం తప్పకుండా వైద్య పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. తీవ్రమైన వేడి సమయంలో శారీరక శ్రమ తగ్గించాలి. తల తిరగడం, మూర్ఛ, తీవ్రమైన తలనొప్పి లేదా గర్భధారణకు సంబంధించిన హెచ్చరిక లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్య సహాయం పొందాలి.
నీరు, ఆహారం పరిశుభ్రంగా ఉంచాలి. తాగునీటిని సురక్షితంగా నిల్వ చేయాలి. ఆహారాన్ని కప్పి ఉంచాలి. నిల్వ నీటిలో దోమలు పెరగకుండా పరిసరాలను శుభ్రంగా ఉంచాలి.
వడదెబ్బ లక్షణాలను గుర్తించాలి. గందరగోళం, మూర్ఛ, తీవ్రమైన వేడి, స్పృహ తగ్గడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే అది అత్యవసర పరిస్థితి కావచ్చు. వెంటనే 108కు ఫోన్ చేసి వైద్య సహాయం పొందాలి. సహాయం వచ్చే వరకు వ్యక్తిని చల్లని ప్రదేశానికి తరలించి శరీరాన్ని చల్లబరచాలి.

- పూర్ణిమా యర్రంశెట్టి