కాలేయ సిర్రోసిస్

కాలేయం తీవ్రంగా లేదా దీర్ఘకాలికంగా గాయపడటం, వాపునకు గురికావడం వల్ల దానిపై మచ్చలు (Scar tissue) ఏర్పడే చివరి దశనే సిర్రోసిస్ (Cirrhosis) అంటారు. ఇది కాలేయ పనితీరును దెబ్బతీస్తుంది.

సిర్రోసిస్‌కు గల కారణాలు
అతిగా మద్యం సేవించడం : దీర్ఘకాలం పాటు అధికంగా మద్యం తీసుకోవడం వల్ల కాలేయ కణాలు దెబ్బతింటాయి.
హెపటైటిస్ B, C: దీర్ఘకాలిక వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లు కాలేయంలో నిరంతర వాపునకు కారణమవుతాయి.
ఊబకాయం లేదా మధుమేహం (షుగర్) వల్ల కాలేయంలో కొవ్వు పేరుకుపోవడం (ఫ్యాటీ లివర్).

వైద్య, జన్యుపరమైన కారణాలు
ఆటోఇమ్యూన్ హెపటైటిస్: శరీర రోగనిరోధక వ్యవస్థే స్వయంగా కాలేయ కణాలపై దాడి చేస్తుంది.
పైత్యరస నాళ వ్యాధులు: ప్రైమరీ బిలియరీ కోలాంగైటిస్ వంటి పరిస్థితుల వల్ల పైత్యరసం ప్రవాహం బంధించబడుతుంది.
వంశపారంపర్య రుగ్మతలు: శరీరంలో ఇనుము ఎక్కువ కావడం (హెమోక్రోమాటోసిస్) లేదా రాగి పేరుకుపోవడం (విల్సన్ వ్యాధి).
మందులు లేదా విషపదార్థాలు: కొన్ని రకాల మందులను దీర్ఘకాలం వాడటం వల్ల కాలేయ కణజాలం దెబ్బతింటుంది.

సంకేతాలు, లక్షణాలు
ప్రారంభ లక్షణాలు : తీవ్రమైన అలసట, నీరసం, తేలికపాటి కడుపు నొప్పి, ఆకలి మందగించడం.

అధునాతన (చివరి దశ) లక్షణాలు
కామెర్లు: చర్మం, కనుగుడ్డు తెల్లటి భాగం పసుపు రంగులోకి మారడం, మూత్రం ముదురు రంగులో రావడం.
అసైటిస్, ఎడెమా: పొట్ట, కాళ్లు, చీలమండలు లేదా పాదాలలో ద్రవాలు చేరి వాపు రావడం.
సులభంగా రక్తస్రావం కావడం: తరచుగా ముక్కు, చిగుళ్ల నుండి రక్తం కారడం లేదా చర్మంపై తేలికగా ఊదా రంగు గాయాలు (మచ్చలు) పడటం.
చర్మ మార్పులు: చర్మం విపరీతంగా దురద పెట్టడం, అరచేతులు ఎర్రబడటం, లేదా ఛాతీ/ముఖం మీద సాలిడు గూడు వంటి చిన్న రక్తనాళాలు కనిపించడం.
మానసిక మార్పులు: మెదడులో విషపదార్థాలు పేరుకుపోవడం వల్ల గందరగోళం, జ్ఞాపకశక్తి కోల్పోవడం లేదా సరిగ్గా నిద్ర పట్టకపోవడం.

సిర్రోసిస్ ఉన్నవారికి ఆహార నియమాలు
సిర్రోసిస్ ఉన్నవారి ఆహారం వారి ఆరోగ్య పరిస్థితికి అనుగుణంగా ఉండాలి. తగినన్ని కేలరీలు తీసుకోండి: వికారం, వాంతుల వల్ల ఆకలి తగ్గే అవకాశం ఉంది. పోషకాహార లోపాన్ని నివారించడానికి తరచుగా తింటూ తగినన్ని కేలరీలు పొందడం చాలా ముఖ్యం. ప్రోటీన్‌కు ప్రాధాన్యత ఇవ్వండి: సిర్రోసిస్‌తో శరీరం ఎక్కువ కేలరీలను ఖర్చు చేస్తుంది, కండరాల క్షీణతకు గురవుతుంది. కాబట్టి ప్రతి కిలోగ్రాము శరీర బరువుకు కనీసం గ్రాము చొప్పున నాణ్యమైన ప్రోటీన్‌ను (ముఖ్యంగా వృక్ష సంబంధిత వనరుల నుండి) తీసుకోవాలి. కొవ్వులను పరిమితం చేయండి: కాలేయంలో తయారయ్యే పైత్యరసం కొవ్వులను జీర్ణం చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది. కాలేయం దెబ్బతినడం వల్ల ఈ స్రావం తగ్గి జీర్ణ సమస్యలు రావచ్చు. కాబట్టి కొవ్వు పదార్థాలను పరిమితంగా తీసుకోవాలి (అయితే ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులను మితంగా చేర్చుకోవచ్చు). ఉప్పు తగ్గించండి: ఆహారంలో ఉప్పు తగ్గించడం వల్ల శరీరంలో ద్రవాలు నిలవకుండా నిరోధించవచ్చు. దీనివల్ల అసైటిస్, ఎడెమా (వాపులు) తగ్గుతాయి. పచ్చి లేదా సరిగ్గా ఉడకని మాంసం/సముద్రపు ఆహారాన్ని మానుకోండి: రోగనిరోధక శక్తి బలహీనపడటం వల్ల ఉడకని ఆహారాల ద్వారా వచ్చే బ్యాక్టీరియా తీవ్ర ఇన్ఫెక్షన్లకు దారితీస్తుంది.

తినవలసిన ఆహారాలు
కొవ్వు తక్కువగా ఉండే ప్రోటీన్లు: చేపలు, గుడ్లు,(As per LFT reports) పప్పుధాన్యాలు.
సంక్లిష్ట కార్బోహైడ్రేట్లు: ఓట్స్, క్విన్వా, బ్రౌన్ రైస్, హోల్-గ్రెయిన్ బ్రెడ్.
పండ్లు, కూరగాయలు: బెర్రీలు, ఆకుకూరలు, క్రూసిఫెరస్ కూరగాయలు (యాంటీఆక్సిడెంట్లు పుష్కలంగా ఉండేవి).
ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు: కొద్ది మొత్తంలో ఆలివ్ నూనె, అవకాడో, ఉప్పు లేని గింజలు/పప్పులు.

చికిత్స, సంరక్షణ
మద్యపానం పూర్తిగా మానెయ్యాలి: మద్యానికి దూరంగా ఉండటం వల్ల కాలేయానికి మరింత నష్టం జరగకుండా కోలుకోవడానికి అవకాశం లభిస్తుంది.
వైద్య సహాయం & మందులు: పొట్ట/కాళ్ల వాపును తగ్గించడానికి, రోగలక్షణాలను నియంత్రించడానికి వైద్యుల సలహా మేరకు మందులు వాడాలి.
కౌన్సెలింగ్ : మద్యం అలవాటును పూర్తిగా వదిలించుకోవడానికి ప్రవర్తనాపరమైన సహాయం లేదా సపోర్ట్ గ్రూప్స్ తోడ్పడతాయి.
కాలేయ మార్పిడి : తీవ్రమైన లేదా చివరి దశ కాలేయ వైఫల్యానికి లివర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంటేషన్ అవసరమవుతుంది.
Based on Regular Tests & As per Regular check ups Diet will be variable for each person.
Contact your Doctor & Dietician for a specific medical (clinical Diet)diet.

వాణీ అయోధ్య
క్లినికల్‌ డైట్‌ కన్సల్టంట్‌
99593 61180