సూపర్ ఎల్ నినో-ముంచుకొస్తున్న ముప్పు

2026 జూన్ 4న నైరుతి రుతుపవనాలు కేరళ తీరాన్ని తాకడం వ్యవసాయం, తాగునీరు, సాగునీరు , జీవనోపాధి కోసం వర్షాల పై ఆధారపడే కోట్లాది భారతీయులకు ఉపశమనం కలిగించాల్సింది. కానీ, అది ఆందోళనలను మరింత పెంచింది. సాధారణ తేదీ కంటే మూడు రోజులు ఆలస్యంగా, భారత వాతావరణ శాఖ అంచనా వేసిన తేదీ కంటే తొమ్మిది రోజులు ఆలస్యంగా రుతుపవనాలు ప్రవేశించాయి. అంతకంటే ముఖ్యంగా, దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాత నమూనాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉన్న శక్తివంతమైన ఎల్ నినో ప్రభావం నీడలో ఇవి ప్రారంభమయ్యాయి.
ఐఎండీ తన రుతుపవనాల అంచనాను దీర్ఘకాల సగటులో తొంభై శాతానికి తగ్గించింది. అంతేకాకుండా లోటు లేదా తీవ్ర లోటు వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం అరవై శాతంగా పేర్కొంది. అమెరికా జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ సంస్థ సహా అంతర్జాతీయ వాతావరణ సంస్థలు అభివృద్ధి చెందుతున్న ఎల్ నినో చరిత్రలోనే అత్యంత బలమైన వాటిలో ఒకటిగా మారే అవకాశం ఉందని, 2026-27 శీతాకాలం వరకు కొనసాగవచ్చని హెచ్చరించాయి. ఈ హెచ్చరికల నేపథ్యంలో ఒక కీలక ప్రశ్న ముందుకొస్తోంది: సూపర్ ఎల్ నినోను ఎదుర్కొనేందుకు భారత్ తగినంతగా సిద్ధమైందా?
1987, 2002, 2009, 2015 సంవత్సరాల్లో భారత్ తీవ్ర ఎల్ నినో కరువులను ఎదుర్కొంది.

ఆ సందర్భాల్లో వ్యవసాయ ఉత్పత్తి తగ్గింది, నీటి వనరులు క్షీణించాయి, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ దెబ్బతింది, ఆహార ధరలు పెరిగాయి. అయినప్పటికీ విపత్తు నిర్వహణలో ముందస్తు చర్యల కంటే ప్రతిస్పంద నాత్మక విధానాలే ఇప్పటికీ ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి. కరువు పరిస్థితులు ఏర్పడిన తర్వాత చర్యలు తీసుకోవడం జరుగుతోంది కానీ ముందస్తు ప్రణాళికలు అమలు కావడం లేదు. సూపర్ ఎల్ నినో అనేది ఊహించని విపత్తు కాదు. ఆధునిక శాస్త్రీయ పరిశీలనల ద్వారా దాని ప్రభావాలను నెలల ముందే అంచనా వేయవచ్చు. అందువల్ల సిద్ధతలో వైఫల్యం కేవలం వాతావరణ సమస్య మాత్రమే కాదు, పాలనా వైఫల్యంగా కూడా పరిగణించాల్సి ఉంటుంది. భారత్ ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద బలహీనతల్లో నీటి నిర్వహణ ఒకటి. దశాబ్దాలుగా సాగునీటి ప్రాజెక్టులు, వాటర్‌షెడ్ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, నీటి సంరక్షణ పథకాలపై భారీ పెట్టుబడులు పెట్టినా దేశం ఇప్పటికీ రుతుపవనాలపై అత్యధికంగా ఆధారపడుతోంది. దేశంలోని సాగుభూమిలో సగానికి పైగా ఇప్పటికీ వర్షాధారంగానే ఉంది.

అనేక ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జలమట్టాలు నిరంతరం పడిపోతు న్నాయి. వర్షపాతం గణనీయంగా తగ్గితే జలాశయాలు పూర్తిస్థాయిలో నిండకపోవచ్చు. దీంతో అనేక రాష్ట్రాల్లో తాగునీటి కొరత తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉంది. దురదృష్టవశాత్తు, పట్టణ ప్రాంతాల్లో వర్షపు నీటి సంరక్షణ ఇప్పటికీ సక్రమంగా అమలు కావడం లేదు. సంప్రదాయ చెరువులు, కుంటలు ఆక్రమణలు, నిర్లక్ష్యంతో నశిస్తున్నాయి. భారత్‌కు ఏటా భారీ వర్షపాతం లభిస్తున్నప్పటికీ, అందులో చిన్న భాగాన్నే సమర్థవంతంగా నిల్వ చేసుకోగలు గుతోంది.బలహీనమైన రుతుపవనాల ప్రభావాన్ని వ్యవసాయ రంగమే అత్యధికంగా అనుభవించాల్సి ఉంటుంది. ఖరీఫ్ పంటల విజయవంతమైన సాగు సమయానికి, సమానంగా కురిసే వర్షాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. రుతుపవనాల ఆలస్యం, దీర్ఘకాలిక పొడి విరామాలు, అస్థిర వర్షపాతం కారణంగా వరి, పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, చెరకు, పత్తి వంటి పంటల దిగుబడులు తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే వ్యవసాయం గురించి సంవత్సరా లుగా చర్చ జరుగుతున్నప్పటికీ, కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికీ అధిక నీరు అవసరమయ్యే పంటల సాగు కొనసాగుతోంది. మరో ప్రధాన ఆందోళన తీవ్రమైన వడగాలుల ప్రమాదం. బలమైన ఎల్ నినో పరిస్థితులు సాధా రణంగా అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, దీర్ఘకాలిక వేడి తరంగాలకు కారణమవు తాయి. గత కొన్ని సంవత్సరాల్లో భారత్ రికార్డు స్థాయి వడగాలులను అనుభవించింది. ఇవి ప్రజారోగ్యం, శ్రమ ఉత్పాదకత, విద్యుత్ డిమాండ్‌పై తీవ్రప్రభావం చూపాయి.

కొన్ని నగరాలు హీట్ యాక్షన్ ప్లాన్లను రూపొందించి నప్పటికీ, వాటి అమలు దేశవ్యాప్తంగా సమానంగా లేదు. రైతులు, నిర్మాణ కార్మికులు, వీధి వ్యాపారులు వంటి లక్షలాది మంది బహిరంగ కార్మికులు తగిన రక్షణ లేకుండా ప్రమాదకర ఉష్ణోగ్రతలకు గురవుతున్నారు.లోటు రుతు పవనాల ప్రభావం వ్యవసాయ రంగానికే పరిమితం కాదు. పంటల ఉత్పత్తి తగ్గితే ఆహార ధరలు పెరుగుతాయి. రైతుల ఆదాయం తగ్గిపోవడం వల్ల గ్రామీణ కొనుగోలు శక్తి క్షీణిస్తుంది. జలా శయాల నీటి మట్టాలు పడిపోవడం వల్ల జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి, పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలు కూడా ప్రభావితమవుతాయి. తద్వారా ఆర్థిక వృద్ధి మందగించి సామాజిక అసమానతలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఈ పరిస్థితులను ఎదుర్కో వడానికి కేవలం సహాయక ప్యాకేజీలు సరిపోవు. బలమైన సరఫరా వ్యవస్థలు, మెరుగైన ఆహార నిల్వలు, వ్యూహాత్మక ధాన్య నిల్వలు, ముందస్తు మార్కెట్ జోక్యాలు అవసరం. లేకపోతే సూపర్ ఎల్ నినో భారం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ మొత్తంపైనా పడుతుంది.
– డా. ఎం.సురేష్ బాబు, 9989988912