భారతీయ సమాజంలో విద్య అనేది ఒక జ్ఞానార్జన మార్గం మాత్రమే కాదు. అది అంతస్తులను మార్చే ఆయుధం, ఆత్మగౌరవ ప్రతీక. కానీ నేటి విద్యా వ్యవస్థ, ప్రభుత్వాల ఉదాసీనత, కార్పొరేట్ శక్తుల లాభాపేక్ష, ఉద్యోగ మార్కెట్ సగటు విద్యార్థిని, ముఖ్యంగా గ్రామీణ, వెనుకబడిన వర్గాల యువతను ఎలా నిలువునా దహించివేస్తున్నాయో వివరించే ఒక సమగ్ర సామాజిక వేదన ఇది.
ఒకప్పుడు విద్య అనేది పవిత్రమైన సేవ. కానీ నేడు అది అత్యంత లాభదాయకమైన వ్యాపారంగా మారింది. ఇంజనీరింగ్, మెడిసిన్, ఐఐటీ, నీట్ లాంటి కోచింగ్ సెంటర్ల ఫీజులు ఆకాశాన్ని అంటుతున్నాయి. సామాన్యుడు కలగనడమే నేరమనేలా డొనేషన్లు, మేనేజ్మెంట్ కోటాల పేరిట లక్షల రూపాయలు వసూలు చేస్తున్నారు. తమ పిల్లవాడు పెద్ద చదువులు చదివి స్థిరపడతాడనే ఆశతో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని తల్లిదండ్రులు ఉన్న ఊరిని, భూమిని అమ్ముకుంటున్నారు. ప్రైవేట్ వడ్డీ వ్యాపారుల దగ్గర రెక్కల కష్టం తాకట్టు పెట్టి ఫీజులు కడుతున్నారు. కన్నవారి కండ్లలోని ఆశే పిల్లలపై ఒక అదృశ్య భారంగా మారి, వారిని నిత్యం మానసిక ఒత్తిడికి గురిచేస్తోంది.
అసమానతల పునాది
విద్యా వ్యవస్థలో పోటీ అందరికీ సమానంగా లేదు. ప్రారంభంలోనే ఇక్కడ తీవ్రమైన వ్యత్యాసం కనిపిస్తుంది. కార్పొరేట్ పాఠశాలలు, డిజిటల్ ల్యాబ్లు, ఇంగ్లీష్ కమ్యూనికేషన్ స్కిల్స్, చిన్నప్పటి నుంచే లభించే గైడెన్స్ వల్ల పట్టణ విద్యార్థులు రేసులో ముందుంటున్నారు. మరోవైపు మౌలిక వసతులు లేని ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, సరైన ఉపాధ్యాయులు లేకపోవడం వల్ల గ్రామీణ విద్యార్థులు వెనుకబడుతున్నారు. వీరిలో అత్యద్భుతమైన ప్రతిభ ఉన్నప్పటికీ, కేవలం ఇంగ్లీష్ రాదనే న్యూనతాభావం, నగర వాతావరణానికి, అక్కడి సంస్కతికి అలవాటు పడలేకపోవడం వల్ల విద్యా ప్రయాణంలో తీవ్రమైన ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు.
క్యాంపస్లలో కనిపించని గోడలు
చదువుకున్న సమాజంలో కులం నశిస్తుందనుకోవడం భ్రమ అని నేటి విద్యాసంస్థలు నిరూపిస్తున్నాయి. విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలల్లో కుల వివక్ష సరికొత్త రూపంలో వేళ్లూనుకుంది. తరతరాల సామాజిక అణచివేతను దాటుకుని ఉన్నత చదువుల కోసం షెడ్యూల్ కులం (SC), షెడ్యూల్ ట్రైబ్ (ST) విద్యార్థులు క్యాంపస్లలో అడుగుపెడితే, అక్కడ వారిని ‘రిజర్వేషన్ కోటా’ విద్యార్థులంటూ హేళన చేయడం, రూమ్స్ ఇవ్వకపోవడం, ప్రొఫెసర్లు ప్రాజెక్టులలో వివక్ష చూపడం వంటి అవమానాలు ఎదురవుతున్నాయి. మరోవైపు బి.సి (BC), ఇబిసి (EBC) వర్గాలు అటు పూర్తి రిజర్వేషన్ సదుపాయాలు లేక, ఇటు ఆర్థికంగా వెనుకబడి ఉండి, ఫీజులు కట్టలేక నిత్యం నలిగిపోతున్నారు. ఇక అగ్ర వర్ణం (OC) లోని పేద విద్యార్థులు తమకు ప్రతిభ ఉన్నా కేవలం ఆర్థిక ఇబ్బందుల వల్ల అవకాశాలు రావడం లేదనే నిరాశతో బతుకుతున్నారు. ఈ కుల వ్యవస్థ క్యాంపస్లను స్నేహపూర్వక వాతావరణం నుండి గ్రూపు రాజకీయాల వైపు నెట్టేస్తోంది.
ఆడపిల్ల రెట్టింపు యుద్ధం
మన విద్యా, ఉద్యోగ వ్యవస్థల్లో కుల, ఆర్థిక అసమానతలకు తోడు లింగ వివక్ష అనేది అమ్మాయిల ప్రయాణాన్ని మరింత దుర్భరంగా మార్చుతోంది. ఇంట్లో ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఉన్నప్పుడు మొదటి ప్రాధాన్యం అబ్బాయి చదువుకే ఇస్తారు. అమ్మాయి ఎంత ప్రతిభావంతురాలైనా ‘త్వరగా పెళ్లి చేసి పంపించేయాలి, పరాయి ఇంటికి వెళ్లేదానిపై అంత ఖర్చు ఎందుకు’ అనే ధోరణి గ్రామీణ సమాజంలో ఇంకా బలంగా ఉంది. ఫీజుల దోపిడీ ఎక్కువగా ఉన్న కోర్సులకు అమ్మాయిలను పంపడానికి తల్లిదండ్రులు వెనుకాడుతారు. క్యాంపస్లలో, హాస్టళ్లలో అమ్మాయిలకు ఉండే కఠినమైన ఆంక్షలు, రక్షణ లేకపోవడం వారిని మానసికంగా ఇబ్బంది పెడతాయి. ఒకవేళ ఇవన్నీ దాటుకుని ఉద్యోగ మార్కెట్లోకి వచ్చినా అక్కడ ‘గ్లాస్ సీలింగ్’ (అదృశ్య గోడ) ఎదురవుతుంది. ‘పెళ్లి చేసుకుని వెళ్ళిపోతుంది, ప్రెగెన్సీ లీవ్స్ ఇవ్వాలి, నైట్ షిఫ్టులు చేయలేదు’ అనే సాకులతో కార్పొరేట్ కంపెనీలు మహిళలకు తక్కువ జీతాలు ఇవ్వడం లేదా రిక్రూట్మెంట్లోనే వారిని పక్కన పెట్టడం జరుగుతుంది. సమాన పనికి సమాన వేతనం దక్కకపోవడం మహిళా ప్రతిభకు జరుగుతున్న అవమానం.
ఆశలపై నీళ్లు చల్లే వ్యవస్థ
ఒక సామాన్య, గ్రామీణ, వెనుకబడిన వర్గాల విద్యార్థికి ఉన్న ఏకైక పెద్ద భరోసా ప్రభుత్వ రంగం. కానీ నేడు ఆ రంగం తీవ్ర వైఫల్యాలతో కొట్టుమిట్టాడుతోంది. ఏండ్ల తరబడి ఉద్యోగ నోటిఫికేషన్లు రావు. ఒకవేళ వచ్చినా కోర్టు కేసులు, పేపర్ లీకేజీలు, అవినీతి వల్ల పరీక్షలు రద్దవుతుంటాయి. 20 ఏండ్ల వయసులో చదవడం ప్రారంభించిన యువతీ యువకులు, ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యం వల్ల 30 ఏండ్లు దాటినా ఇంకా నిరుద్యోగులుగానే మిగిలిపోతున్నారు. యూనివర్సిటీల్లో బడ్జెట్ కోతలు, ఖాళీగా ఉన్న ప్రొఫెసర్ పోస్టులను భర్తీ చేయకపోవడం వల్ల ప్రభుత్వ విద్యా ప్రమాణాలు పడిపోతున్నాయి. ఇది పరోక్షంగా విద్యార్థులను కార్పొరేట్ శక్తుల చేతుల్లోకి నెట్టేస్తోంది. ‘ఈ ఒక్క ఏడాదైనా ఉద్యోగం వస్తుందేమో’ అని ఆశగా చూస్తూ, కోచింగ్ సెంటర్ల ఫీజుల కోసం, సిటీల్లో రూమ్ రెంట్ల కోసం కన్నవారు ముసలి వయసులో కూడా కూలి పనులకు వెళ్తూ అనుభవిస్తున్న గోస వర్ణనాతీతం.
బ్రాండ్ల వెనుక దాగున్న నగసత్యం
ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు లేక ప్రైవేట్ లేదా కార్పొరేట్ రంగం వైపు వెళ్లే యువతకు అక్కడ మరో రకమైన శోషణ, వివక్ష స్వాగతం పలుకుతాయి. పెద్ద పెద్ద కార్పొరేట్ కంపెనీలు చాలావరకు కేవలం ప్రీమియం సంస్థలకే(IITs, IIMs,టాప్ ప్రైవేట్ యూనివర్సిటీలు) ప్రాధాన్యం ఇస్తాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని లేదా సాధారణ కాలేజీల్లో చదివిన అద్భుతమైన ప్రతిభ గల విద్యార్థులకు కనీసం ఇంటర్వ్యూ రాసే అవకాశం కూడా దక్కదు. ఇంటర్వ్యూలలో కవ¶్యనికేషన్ స్కిల్స్, ఇంగ్లీష్ యాక్సెంట్ (ఉచ్ఛారణ) పేరిట గ్రామీణ విద్యార్థులను పక్కన పెడతారు. అంతేకాకుండా పరోక్షంగా అభ్యర్థి కుటుంబ సామాజిక నేపథ్యం, నెట్వర్క్ చూసి ఉద్యోగాలు ఇవ్వడం వల్ల వెనుకబడిన వర్గాల యువత కార్పొరేట్ కొలువులకు దూరమవుతున్నారు.
ప్రతిభ వర్సెస్ సిఫారసు – లంచం
ఒక విద్యార్థి కష్టపడి చదివి, అన్ని అపజయాలను తట్టుకుని నిలబడినా, ఉద్యోగ మార్కెట్లోకి వచ్చేసరికి అసలైన పరీక్ష మొదలవుతుంది. మార్కుల లిస్టులో ఉన్న నెంబర్లు కాదు, వెనుక ఉన్న సిఫారసు లెటర్లు, చేతిలో ఉన్న లంచం డబ్బులే ఉద్యోగాన్ని డిసైడ్ చేస్తాయనే చేదు నిజం వారిని సమాధులు చేస్తుంది. మెరిట్ ఉన్న విద్యార్థిని పక్కనపెట్టి, రాజకీయ అండదండలు లేదా రికమండేషన్ (సిఫారసు) ఉన్నవారికి సీట్లు, ఉద్యోగాలు దక్కడం నిత్యకత్యమైంది. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల నోటిఫికేషన్లు వస్తే చాలు, పేపర్ లీకేజీలు, కోట్ల రూపాయల లంచాల చేతులు మారడం చూసి సామాన్య విద్యార్థి గుండె పగిలిపోతుంది. తాను రాత్రింబగళ్లు చదివిన చదువుకు విలువ లేదని తెలిసినప్పుడు కలిగే వేదన, నిరాశ వారిని సమాజంపై కసి పెంచుకునేలా చేస్తున్నాయి.
అవమానాలు – అపజయాల భారం
కోచింగ్ సెంటర్లలో ర్యాంకులు రానప్పుడు యాజమాన్యాలు చేసే అవమానాలు, సమాజం చూసే హీనచూపు విద్యార్థిని మానసికంగా కుంగదీస్తాయి. ఏండ్ల తరబడి ఐదుకు ఐదు అడుగుల రూముల్లో ఉంటూ, పప్పు కూడు తింటూ, నోటిఫికేషన్ల కోసం ఎదురుచూసి, చివరికి పరీక్ష రద్దయినప్పుడో లేదా ఫెయిల్ అయినప్పుడో వచ్చే అపజయాలు వారిని జీవచ్ఛవాలుగా మార్చుతాయి. ఇంటి నుంచి డబ్బులు అడగలేక, స్నేహితుల ముందు ముఖం చాటేయలేక, అటు చదువు ఆపలేక, ఇటు ఊరికి తిరిగి వెళ్లలేక నిరుద్యోగ యువత అనుభవించే నరకం అంతా ఇంతా కాదు.
వ్యవస్థ చేసిన హత్యలు
అపజయాలు, అవమానాలు, కన్నవారి అప్పుల భారం, కుల, లింగ వివక్షల కలయికే క్యాంపస్లలో పెరిగిపోతున్న విద్యార్థుల ఆత్మహత్యలు. ఐఐటీలు, సెంట్రల్ యూనివర్సిటీలు, నీట్ (NEET) కోచింగ్ సెంటర్లలో ప్రతి ఏడాది వందలాది మంది విద్యార్థులు ప్రాణాలు వదులుతున్నారు. ఇది కేవలం ఆత్మహత్య కాదు, ఒక సగటు విద్యార్థికి రక్షణ కల్పించలేని, ప్రతిభను గుర్తించని క్రూరమైన విద్యా, సామాజిక వ్యవస్థ చేసిన సంప్రదాయబద్ధమైన హత్య. బిడ్డ శవాన్ని చూసి కన్నతల్లిదండ్రులు పెట్టుకునే గోస ఏ సామాజిక న్యాయమూ తీర్చలేనిది, ఏ పరిహారమూ భర్తీ చేయలేనిది.
చీకటిని చీల్చుకుంటూ..
ఇన్ని ఇబ్బందులు, అవమానాలు, అడ్డంకులు, వివక్షలు ఉన్నప్పటికీ కొంతమంది విద్యార్థులు సాధించే విజయాలు చరిత్రగా మారుతాయి. ఒక ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ గ్రామీణ విద్యార్థి లేదా విద్యార్థిని అన్ని అడ్డంకులను దాటి ఐఏఎస్ సాధించినా, లేదా ఒక ఈబీసీ విద్యార్థి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో శాస్త్రవేత్త అయినా… ఆ విజయాల వెనుక కేవలం మార్కులు ఉండవు. వారి కన్నీళ్లు, కన్నవారి త్యాగాలు, సమాజం చూపిన వివక్షపై సాధించిన గెలుపు ఉంటాయి. ఈ విజయాలే సమాజంలో ఇంకా మిగిలి ఉన్న లక్షలాది మంది నిరుపేద విద్యార్థులకు ఆశాదీపాలుగా నిలుస్తున్నాయి.
వ్యవస్థాగత మార్పు
చదువు అనేది కేవలం ఒక వర్గానికో, నగరాలకో, డబ్బున్న వారికో పరిమితమైన ఆస్తి కాకూడదు. విద్యారంగంలో ఫీజుల దోపిడీని అరికట్టి, ప్రభుత్వ రంగ వైఫల్యాలను సరిదిద్ది, క్యాంపస్లలో కుల, లింగ వివక్షలకు తావులేకుండా కఠినమైన చట్టాలు అమలు చేయాలి. విద్య అనేది ఒక మనిషి హక్కు, వ్యాపార సరుకు కాదు. కేవలం ఆర్థిక భారం, చదువుకోవడానికి సకాలంలో అప్పు లభ్యం కాకపోవడం అనేవి ఏ విద్యార్థి చదువుకూ, ఉద్యోగానికీ కంటకంగా (అడ్డంకిగా) మారకూడదు. డబ్బు లేదనే కారణంతో ఒక మేధావి తరగతి గదికి దూరం కావడం, ప్రతిభ ఉండి కూడా లంచం ఇచ్చుకోలేక ఒక నిరుపేద ఉద్యోగానికి అర్హత కోల్పోవడం ఆరోగ్యకరమైన సమాజానికి సంకేతం కాదు. బ్యాంకులు పేద విద్యార్థులకు విద్యా రుణాలు (Educational Loans) ఇవ్వడంలో చూపే కఠినత్వాన్ని సడలించి, సరళమైన పద్ధతుల్లో సాయం అందించాలి.
విద్యారంగంలో ఫీజుల దోపిడీని అరికట్టి, ప్రభుత్వ రంగ వైఫల్యాలను సరిదిద్ది, క్యాంపస్లలో కుల, లింగ వివక్షలకు తావులేకుండా కఠినమైన చట్టాలు అమలు చేయాలి. ప్రతిభకు సిఫారసు, లంచం కాకుండా అర్హత మాత్రమే ప్రామాణికం అయినప్పుడే ‘ఆత్మహత్యల’ స్థానంలో సగటు విద్యార్థి ‘విజయాలు’ సాధిస్తాడు. ఒక విద్యార్థి జీవితాన్ని, వారి కుటుంబ భవిష్యత్తును శాసించేది ఆర్థిక శక్తే. పేదరికం, అప్పు దొరకని దైన్యం చదువుకు, ఉద్యోగానికి శాపంగా మారకూడదనే కోణాన్ని ముగింపులో చేరిస్తే ఆ కథనానికి సంపూర్ణమైన ముగింపు లభిస్తుంది. అప్పుడే సమాజంలో ప్రతి ఒక్కరికీ సమాన అవకాశాలు దక్కి, గ్రామీణ విద్యార్థుల కళ్లలో వెలుగు, వారి తల్లిదండ్రుల గుండెల్లో ప్రశాంతత లభిస్తాయి.
కపిల రాంకుమార్
9849535033
