బహుజనుల స్వరాన్నిగళమెత్తించే విప్లవ గీతం

దళిత కవిత్వంలోను, తెలంగాణ ప్రాంతీయ అస్తిత్వ వాద కవిత్వంలోను, బీసివాద కవిత్వంలోను తనదైన ముద్ర వేసుకున్న బలమైన గొంతు జూలూరి గౌరీశంకర్‌ రచించిన ‘బహుజన విప్లవ సంకల్పం’. జ్వలించే పదజాలం, ఉద్వేగభరితమైన నినాదాలు, ప్రత్యక్షమైన ఆవేదనతో ఈ బహుజనగణమన దీర్ఘ కవిత నిర్మితమైంది. గట్టిగా గర్జించడం కోసం రాయబడిన ఈ దీర్ఘ కవిత ‘గర్జిస్తే చాలు దేశం మరో విప్లవాన్ని చూడక తప్పదు’. రాజ్యాంగం ఓ ఆశయ కావ్యం అని కవి రాజ్యాంగాన్ని కేవలం న్యాయపత్రంగా కాకుండా, సామాజిక విప్లవానికి నాంది పలికే జీవితాశయాల సంకలనంగా చూస్తారు. ”చట్టసభలకు పెద్ద కులాలు, బహిరంగ సభలకు బీసీ కులాలు” అనే వ్యత్యాసం ద్వారా ప్రాతినిధ్య లోపాన్ని నిలదీస్తుంది. ‘సగం దేశం మాక్రోషం నాది, సగం దేశం దుఃఖం నాది’ అనడం ద్వారా కవి తన అనుభవాన్ని దాటి, దళిత-బహుజన వర్గాల సామూహిక బాధను వ్యక్తం చేశారు. రాజ్యాధికారమే ధ్యేయం: ‘బీసీలకు రాజ్యాధికారమే ప్రధాన ధ్యేయం’ అనడం ద్వారా కేవలం సంక్షేమం లేదా సౌజన్యాలు మాత్రమే కాకుండా, అధికారంలో భాగస్వామ్యం (పవర్‌ షేరింగ్‌) ప్రధాన సాధనమని స్పష్టం చేస్తుంది.

50% సీట్ల డిమాండ్‌. ఇది రాజ్యాంగంలోని సామాజిక న్యాయ సూత్రాలకు, జనాభా ప్రాతిపదికకు అనుగుణంగా ఉన్న డిమాండ్‌. ఈ కవిత సున్నితమైన సాహిత్య విమర్శకు అతీతమైనది. సామాజిక సమానత్వ పోరాటాల్లో, ముఖ్యంగా బీసీ ఉద్యమాల్లో ఇది ఒక పతాకం, గీతం, నినాదంగా పనిచేస్తుంది. ‘ఇది గర్జించాల్సిన విప్లవ సందేశం’ అనడం ద్వారా సాహిత్యాన్ని నిశ్చలమైన అనుభవంగా కాకుండా, సామూహిక చైతన్యాన్ని రేపే ఆయుధంగా మార్చే ప్రయత్నం కనిపిస్తుంది. సాధారణ నుండి విప్లవం వైపు కేవలం వెనుకబడిన తరగతుల హక్కుల కోసం మాత్రమే కాకుండా, కవిత చివరిలో ‘కులం లేని సమాజం’ నిర్మాణాన్ని లక్ష్యంగా చూపించడం దీని ప్రత్యేకం. అంటే, ఈ దీర్ఘ కవిత తాత్కాలిక రాజకీయ లక్ష్యాలతో ఆగిపోకుండా, దీర్ఘకాలిక విప్లవ ఫలితంగా కులవిముక్తి సమాజాన్ని కోరుకుంటుంది. సాహిత్య విలువల సంఘర్షణ సాంప్రదాయ సాహిత్య మీమాంస ఈ కవితలోని ‘కళాత్మకత’ను ప్రశ్నించవచ్చు.

కానీ, ఈ కవితే ఆ ప్రశ్నకు సమాధానంగా ”సామాజిక న్యాయమే నా కళాత్మకత” అని చెప్పినట్లుంటుంది. ఇది ‘కళ కళ కోసమా, సమాజం కోసమా’ అనే చర్చను కొత్త కోణంలోకి తీసుకెళ్తుంది. ఠాగూర్‌ రచించిన ‘జన గణ మన’ బహుజన సమాజ సమిష్టి సంకల్పాన్ని, ఆశావాదాన్ని ప్రతిబింబిస్తే, ఈ కవిత ఆ సంకల్పానికి ఉన్న అడ్డంకులను, వాటిపై చేసే దాడిని, దాన్ని ఛేదించుకోవడానికి అవసరమైన ఆవేశాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది. స్వాతంత్య్రానంతరం ఇంకా అసంపూర్తిగా మిగిలిపోయిన సామాజిక విప్లవానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఇది బహుజనుల ‘నరనరాల్లో నింపుకోవాల్సిన’ కవిత్వం. రాజ్యాంగ విలువల పతనం పట్ల ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తూనే, వాటి పునరుద్ధరణకు, కులం లేని సమాజ నిర్మాణానికి ఇది పిలుపునిస్తుంది.

డా. పూసపాటి వేదాద్రి, 9912197694