‘ఓటు’ శక్తివంతమైన ఆయుధం

'Vote' is a powerful weaponప్రజాదరణ పొందిన నాయకున్ని తొలగించుకోడానికి, హత్య చెయ్యడమే ఏకైక మార్గంగా ఉన్న పురాతన రోమ్‌లో అదష్టవశాత్తు మనం జీవించడం లేదు. మనకు ఎన్నికల వ్యవస్థ ఉంది. ప్రజాస్వామ్య దేశాల చరిత్రలో ఎన్నికలు ప్రాముఖ్యత గల ఘట్టం. ప్రజాస్వామ్యం అంటే కేవలం ఎన్నికలకు సంబంధించిన అంశం మాత్రమే కాదు. అది స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, న్యాయాలను సాధించే ఏకైక ప్రభుత్వ రూపం కాబట్టి చాలా విలువైనది. ఇవన్నీ మంచి సమాజానికి చాలా ముఖ్యం. దీనిని అధికారంపై ఉన్న పరిమితులు సురక్షితంగా ఉంచుతాయి. ప్రజలను, ఒక వ్యక్తి నిరంకుశత్వం కంటే కూడా రాజ్యాంగమే పాలిస్తుంది. పౌరులుగా, మానవులుగా మన హౌదాను ప్రాథమిక హక్కులు రక్షిస్తాయి. అధికారాన్ని సంక్లిష్టమైన నిరోధ, సమతౌల్యాలు (చెక్స్‌ అండ్‌ బ్యాలెన్సెస్‌) పరిమితం చేస్తాయి. పౌరుల మినహాయింపు, వారిపై విధించే నేరపూరిత చర్యలకు ఎన్నుకోబడిన నాయకులే బాధ్యత వహించాలి. ఈ నేపథ్యం ఉన్న ఎన్నికల మార్కెట్లో పార్టీలు ఓట్ల కోసం పోటీపడుతున్నాయి.
సంక్లిష్టమైన 2024 ఎన్నికల షెడ్యూల్లో ఇప్పటికే మనలో కొందరు ఓటు వినియోగించుకోగా, కొందరు ఇంకా వినియోగించు కోవాల్సి ఉంది. సమ న్యాయపాలన, క్రమబద్ధీకరించే స్వతంత్ర సంస్థలు, పౌరహక్కులు, బలహీన వర్గాల సంరక్షణ (ముఖ్యంగా మైనార్టీలు), పార్లమెంట్‌కు బాధ్యత వహించే కార్యనిర్వహక వర్గం, అప్రమత్తంగా ఉండే మీడియా, పౌర సమాజం లాంటి ప్రజాస్వామిక మూల స్తంభాలు కూల్చివేయబడిన సమాజంలో మనం మన ఓటు హక్కును వినియోగిస్తున్నాం. తోటి పౌరులను మత ప్రాతిపదికన నిరంతరం లక్ష్యంగా చేసుకున్న సమాజంలో మనం ఓటును వినియోగిస్తున్నాం. ప్రజాస్వామ్యం అనే ధనిక ప్రపంచం ఏమీ లేనిదిగా బహిరంగమైంది. ఇప్పుడు మనకు కేవలం ఓటు హక్కు మాత్రమే ఉంది. రాజకీయ ప్రసంగాల్లో, ఆచరణల్లో నీచత్వాన్ని ప్రవేశపెట్టిన పార్టీని ఓడించడానికి మనం ఉపయోగించే ఓటు ఒక శక్తివంతమైన ఆయుధం. పునః పంపిణీ గురించి, గుర్తింపు రాజకీయాల్లో అట్టడుగున ఉన్న భారతీయులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాల్సిన అవసరం గురించి మాట్లాడే పార్టీకి ఓటు వేసే అవకాశం మనకు ఉంది.
భారతీయ జనతాపార్టీ మ్యానిఫెస్టో దేనికి సంబంధించింది అనేది స్పష్టంగా లేదు. ఎందుకంటే, ఆ పార్టీ మోడీ పేరుతో హామీలకు, కాంగ్రెస్‌ పార్టీ మ్యానిఫెస్టోను నిందించే రాజకీయ ప్రసంగాలకు మాత్రమే పరిమితమైంది. కాంగ్రెస్‌ పార్టీ మ్యానిఫెస్టోలో, సుదీర్ఘకాలంగా స్త్రీవాదులు డిమాండ్‌ చేస్తున్నట్లు గహిణులకు అలవెన్సులు ప్రకటించారు. ప్రభుత్వ సంస్థల్లో, ప్రయివేటు రంగంలో ఉద్యోగాల్లోకి ప్రవేశించే యువకులకు స్టైపెండ్‌తో కూడిన శిక్షణ ఇస్తామని, ప్రభుత్వ రంగంలో మహిళలకు 50శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పిస్తామని, మహిళలకు, కార్మికులకు, రైతులకు, వ్యాపారంలో, ప్రభుత్వ ఉన్నత స్థాయి ఉద్యోగాల్లో అట్టడుగున ఉన్న వారికి సంవత్సరానికి లక్ష రూపాయల గ్రాంట్‌ ఇస్తామని కాంగ్రెస్‌ పార్టీ వాగ్దానం చేసింది.
సామాజిక ఆదాయం ‘హామీలు’, అట్టడుగునున్నవారి గుర్తింపుకు సంబంధించిన విషయాల ప్రస్తావన, నాయకుని ఔదార్యంతో కూడిన ప్రసంగంలో ఎక్కడా లేదు. పునః పంపిణీ మార్గం ద్వారా సమానత్వం కోసం చివరి వరకు నడిచేందుకు కాంగ్రెస్‌ పార్టీ సంకోచించింది. వనరుల కొరత కారణంగా అత్యంత సంపన్నులకు, నిరుపేదలకు మధ్య భయంకరమైన అంతరం ఉందని కాంగ్రెస్‌ నాయకుడు రాహుల్‌ గాంధీ బహిరంగ సభల్లో మాట్లాడతాడు. లోతైన శ్రేణీగత, అసమాన సమాజంలో సామాజిక మార్పు తీసుకు రావాలనుకున్న గాంధీ, జవహర్‌ లాల్‌ నెహ్రూల పార్టీ సమానత్వం గురించి ఎందుకు మాట్లాడలేకపోతుంది? మన తోటి పౌరులు జీవించడానికి విలువైన జీవితాన్ని అందించే విషయంలో రాజకీయ చైతన్యం గల ప్రజలుగా మనం ఎందుకు మాట్లాడలేక పోతున్నాం?
ఉదాహరణకు పేదరికాన్ని తీసుకుంటే, దారిద్య్రరేఖకు దిగువన ఉన్న జనాభా వివరాలు ప్రభుత్వం విడుదల చేయనప్పటికీ, దారిద్య్ర రేఖ అంటే ఏమిటో మనకు చెప్పనప్పటికీ, పేదలు, ధనవంతులు, కానటువంటి మనం పూరి గుడిసెలు దాటి వెళ్ళేటప్పుడు అది మన రోజువారీ జీవితాల వెంట వస్తూనే ఉంటుంది. మండు వేసవిలో, ఎముకలు కొరికే చలిలో, వర్షాకాలంలో, తుఫాన్‌ సమ యంలో మన దేశ రాజధాని వీధుల్లో ప్రజలు నిద్రించడం మనం చూస్తాం. ట్రాఫిక్‌ లైట్ల వద్ద వికలాంగులు, చంటి పిల్లల్ని ఒళ్ళో పెట్టుకున్న మహిళలు, చిన్న పిల్లలు బిచ్చమెత్తుకుంటూ మన చుట్టూ చేరతారు. చాలామంది భారతీయులు పేదరికం నుండి బయట పడ్డారని చెప్పే నాయకుల మాటలు విశ్వసించే సంశయ వాదులకు ఇదే తగిన రుజువు. ఎనభై మూడు కోట్ల భారతీయులకు ఉచిత రేషన్‌ పంపిణీ గురించి ప్రధానమంత్రి మాట్లాడతాడు, కానీ తినడానికి తిండిని సంపాదించుకోలేని స్థితిలో ఉన్నవారు కూడా ఈ ప్రజలే. పేదరికానికి ఇంతకన్నా పెద్ద రుజువు అవసరమా?
అయితే పేదరికం గురించి సంగ్రహంగా మాట్లాడడానికి ఇది సరిపోదు. పౌర సమాజంలో ‘అవసరాల విధానం’ ఉత్పాదితమే పేదరికం అని జర్మన్‌ తత్వవేత్త విల్హెల్మ్‌ ఫ్రెడ్రిక్‌ హెగెల్‌ అన్నాడు. అదే ఒక ఆర్థిక వ్యవస్థ. పేదరికానికి, అనారోగ్యానికి ఆర్థిక క్రమమే కారణమైతే పేదలపై విధించిన తప్పిదాలను సరిచెయ్య డానికి మనం బాధ్యత వహించాలి. ఇది, న్యాయానికి ప్రాథమిక అంశాన్ని ఏర్పాటు చేస్తుంది. నేను కారు నడుపుతూ, ఎలాంటి హెచ్చరికలు లేకుండా అకాస్మాత్తుగా రద్దీగా ఉండే రోడ్డుపై కారును నిలిపివేస్తే, నా వెనుక ఉన్న కార్లకు జరిగే నష్టానికి నేనే బాధ్యత వహించాలి. ఒకవేళ ట్రాఫిక్‌ లైట్ల వద్ద స్థిరంగా నిల్చొని ఉన్న నా కారుపై, ఎవరైనా తమ కారుతో దూసుకొని వస్తే నాకు జరిగే నష్టానికి ఆ కారు నడిపే వ్యక్తి బాధ్యత వహించాలి. మన సమాజం చరిత్ర అంచులకు నెట్టి వేసిన వారికి, సామాజిక వివక్షతకు గురైన వారికి, మంచి జీవితాన్ని ప్రసాదించే వనరులు నిరాకరించబడిన వారికి, ఓటుకు భిన్నమైన రీతిలో గొంతెత్తి చాటే హక్కును కోల్పోయిన వారికి మనం రుణపడి ఉండాలి. చరిత్ర నుండి ప్రయోజనాలు పొందిన వారు, నష్టపోయిన వారికి రుణపడి ఉండాలి. ఇది, మంచి సమాజానికి ఉండే ప్రాథమిక నిబంధన. పేదరికాన్ని సష్టించి, పునః సష్టించిన సమాజంలో మనం భాగంగా ఉన్నాం కాబట్టి మనం తోటి పౌరులకు రుణపడి ఉండాలి. పేదలకు విధించబడిన తప్పిదాలను సవరించాలి. పెరుగుతున్న ఆదాయాలకు అనుగుణంగా పౌరులు చెల్లించే ప్రగతిశీల పన్నుల విధానాన్ని సంపన్నులు అంగీకరించాలి. మానవ జీవన ప్రమాణాలకు దిగువన జీవిస్తున్న మన సొంత ప్రజలకు కనీసంగా మనం రుణపడి ఉండాలి. ప్రభుత్వం ఈ పన్నులను తమ స్వంత విజయాలను ప్రచారం చేసుకోవడం కోసం కాక ప్రజా సంక్షేమం కోసం వినియోగిస్తుంది.
బడుగు, బలహీన వర్గాలకు డబ్బును వెచ్చించే విధానం దీర్ఘకాలంలో పని చెయ్యదు. ఇది, ఉపాధి కల్పన సష్టి కోసం ప్రభుత్వాన్ని ఒత్తిడి చెయ్యకుండా అడ్డుకుంటుంది. ప్రభుత్వం నుండి డబ్బును తీసుకునే విధానం, ప్రభుత్వంపై హక్కులున్న పౌరుల ఆత్మ విశ్వాసాన్ని దెబ్బ తీస్తుంది. నియంతలు ఉచిత రేషన్లను తమ వ్యక్తిగత సంచుల్లో ఇవ్వడానికి, పౌరుల బ్యాంక్‌ ఖాతాల్లో డబ్బులు వెయ్యడానికి కూడా సిద్ధపడి ఉన్నారు కాబట్టి, డబ్బు మంజూరు చేసే విధానం ఖచ్చితంగా సామాజిక ప్రజాస్వామ్యం ఏర్పాటుకు దోహదం చెయ్యదు. తరువాత, పని చేసే సాధారణ హక్కుకు చాలా ప్రాధాన్యత ఉంది. కార్ల్‌ మార్క్స్‌ చెప్పినట్లు శ్రమ, మనిషి యొక్క స్వీయ వ్యక్తీకరణ. అందుకే పని చేసే హక్కును చట్టం చెయ్యాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇది ప్రజా శ్రేయస్సే లక్ష్యంగా ఉన్న సామాజిక ప్రజాస్వామ్య రాజ్య లక్షణం. కొన్ని నిధులను మంజూరు చేయడం వల్ల మాత్రమే అసమానతలను అధిగమించలేం. దానికి ఒకవైపు ప్రగతిశీల పన్నుల విధానం అవసరం కాగా, అది ప్రతి పౌరునికి పని చేసే సాధారణ హక్కును కల్పిస్తుంది.
సంస్థాగతంగా వనరులను పునః పంపిణీ చేసే ప్రగతిశీల పన్నుల విధానాన్ని రాజకీయ చైతన్యం గల ప్రజలు సమర్థించాలి. మనం, మన తోటి పౌరుల సంక్షేమానికి కట్టుబడి ఉన్నాం. మనం ఒకే దేశంలో నివసిస్తున్నాం, దేశ రాజ్యాంగాన్ని గౌరవిస్తున్నాం, జాతీయ జెండాకు వందనం చేస్తున్నాం, జాతీయ గీతం కోసం లేచి నిలబడు తున్నాం. అవే చట్టాలకు లోబడి ఉంటున్నాం. రాజకీయ చైతన్యం గల సమాజంలో ప్రతీ పౌరుడు సమానమైన నైతిక, రాజకీయ విలువల్ని కలిగి ఉండాలి. రాజకీయ జోక్యం, సమానత్వ సమాజాన్ని సష్టించి, పోషించాలి.
చివరగా, ఇతరుల పట్ల మన బాధ్యత, కనీస సామాజిక ఆదాయం మంజూరు చేయడంతోనే నిలిచిపోతుందా? సంతప్తిగా జీవించగలిగే సమాజం వైపు మనం కలిసి పయనించకూడదా? మనల్ని సమానత్వ మార్గంలో నడిపించే సరైన పార్టీకి ఓటు వేయడమే నవ భారతం కోసం జరిగే పోరాటానికి నాందీ. నవ భారతంలో చిన్న పిల్లలు ట్రాఫిక్‌ లైట్ల వద్ద యాచించరు, ఇక్కడ చిన్న పిల్లలు చెత్తా చెదారం కోసం చెత్త డబ్బాల్లో చేతులతో వెతికే పని చెయ్యరు. మనకున్న ప్రజాస్వామిక సాధనం, ఓటు ఒక్కటే. ప్రజాస్వామ్యం మనకందించిన అత్యంత అద్భుతమైన బహుమతి ‘సమానత్వం’. దీని గురించి ఉచ్ఛరించని పార్టీకి ఓటు వేయడం లేక ‘నోటా’ పై ఓటు వేయడం ద్వారా మన ఓటును వధా చెయ్యవద్దు.
(”ద వైర్‌” సౌజన్యంతో)
(వ్యాసకర్త ఢిల్లీ యూనివర్సిటీకి చెందిన రిటైర్డ్‌ ప్రొఫెసర్‌)
అనువాదం: బోడపట్ల రవీందర్‌, 9848412451
నీరా చాంధోక్‌

Spread the love